Bệnh hoang tưởng là một rối loạn tâm thần phức tạp, ảnh hưởng sâu sắc đến cách con người nhìn nhận thế giới xung quanh. Trong xã hội hiện đại, căn bệnh này đang có xu hướng gia tăng và trở thành mối quan tâm đáng kể đối với cộng đồng y học tâm thần. Dưới góc nhìn chuyên môn, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân dẫn đến bệnh hoang tưởng, cách phân loại và điều trị, từ đó có hướng tiếp cận đúng đắn để bảo vệ sức khỏe tâm lý cho bản thân và người thân.

Bệnh hoang tưởng là gì?

Bệnh hoang tưởng là một rối loạn tâm thần trong đó người bệnh tin tưởng tuyệt đối vào những điều không có thật, dù có bằng chứng rõ ràng phủ nhận. Những suy nghĩ này thường rất kiên định và khó thay đổi, ngay cả khi người khác cố gắng giải thích hoặc thuyết phục.

Các chuyên gia cho biết, bệnh hoang tưởng không chỉ là biểu hiện của tính cách, mà là một rối loạn nhận thức sâu hơn trong não bộ. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến cách người bệnh suy nghĩ, cảm nhận và phản ứng với thế giới xung quanh, khiến cuộc sống hàng ngày trở nên căng thẳng và khó kiểm soát.

Điều đáng mừng là bệnh hoang tưởng có thể điều trị được nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Khi được hỗ trợ từ bác sĩ chuyên khoa tâm thần và người thân, bệnh nhân có thể dần lấy lại khả năng nhận thức thực tế, ổn định tâm lý và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Phân loại bệnh hoang tưởng

Bệnh hoang tưởng được chia thành nhiều dạng khác nhau, tùy thuộc vào nội dung của ý tưởng hoang tưởng. Sự phân loại này giúp bác sĩ xác định chính xác bản chất vấn đề, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Trước hết, cần hiểu rằng mỗi người bệnh có thể biểu hiện một hoặc nhiều loại hoang tưởng cùng lúc, và mức độ ảnh hưởng của từng dạng là khác nhau. Dưới đây là các loại phổ biến:

Hoang tưởng bị hại (Persecutory Type)

Người bệnh tin rằng mình đang bị theo dõi, đe dọa hoặc hãm hại bởi cá nhân hay tổ chức nào đó. Đây là dạng phổ biến nhất của rối loạn hoang tưởng.

Hoang tưởng ghen tuông (Jealous Type)

Người bệnh ám ảnh về sự không chung thủy của bạn đời, dù không có bằng chứng. Điều này thường dẫn đến xung đột trong mối quan hệ và hành vi kiểm soát quá mức.

Hoang tưởng tự cao (Grandiose Type)

Đặc trưng bởi niềm tin rằng mình có tài năng, quyền lực hoặc sứ mệnh đặc biệt, đôi khi gắn liền với yếu tố tôn giáo hoặc xã hội.

Hoang tưởng bị kiểm soát (Control Type hoặc Passivity Phenomena)

Người bệnh cho rằng suy nghĩ, hành động hoặc cảm xúc của mình bị điều khiển bởi thế lực bên ngoài như công nghệ, tổ chức bí mật hoặc “thế giới siêu nhiên”.

Hoang tưởng liên hệ (Referential Type hoặc Delusion of Reference)

Người bệnh tin rằng các sự kiện, lời nói hoặc hành vi của người khác đều mang ý nghĩa đặc biệt dành cho mình, dù thực tế không có liên hệ nào.

Việc phân loại này giúp các bác sĩ hiểu rõ bản chất niềm tin sai lệch, từ đó điều chỉnh phác đồ điều trị thuốc liệu pháp hành vi cho từng trường hợp.

Nguyên nhân gây nên bệnh hoang tưởng

Sau khi hiểu rõ các dạng biểu hiện, điều quan trọng là nắm được nguyên nhân dẫn đến bệnh hoang tưởng. Đây là một bệnh lý có tính đa yếu tố, nghĩa là không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà do sự kết hợp giữa di truyền, sinh học, tâm lý và môi trường.

Yếu tố di truyền và sinh học

Các chuyên gia tâm thần cho rằng di truyền đóng vai trò đáng kể trong sự hình thành bệnh hoang tưởng. Nếu trong gia đình có người từng mắc rối loạn tâm thần như tâm thần phân liệt hoặc rối loạn cảm xúc, nguy cơ xuất hiện bệnh hoang tưởng ở thế hệ sau sẽ cao hơn.

Ngoài ra, rối loạn dẫn truyền thần kinh đặc biệt là sự mất cân bằng dopamine và serotonin cũng được xem là nguyên nhân sinh học chủ yếu. Hai chất này có vai trò điều hòa cảm xúc và nhận thức; khi hoạt động bị mất cân bằng, chúng khiến người bệnh mất khả năng đánh giá thực tế, dẫn đến hình thành các ý nghĩ sai lệch.

Không chỉ vậy, tổn thương não bộ vùng thùy trán và thùy thái dương những khu vực kiểm soát tư duy logic và cảm xúc cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Yếu tố tâm lý và cảm xúc

Căng thẳng kéo dài, tổn thương tâm lý trong quá khứ, hoặc sang chấn nghiêm trọng đều có thể kích hoạt bệnh hoang tưởng. Một người từng chịu đựng bạo lực, cô lập hoặc mất niềm tin vào người khác dễ phát triển cơ chế phòng vệ cực đoan, hình thành hoang tưởng như một cách bảo vệ bản thân.

Ngoài ra, nhân cách cứng nhắc, tự cao hoặc nhạy cảm quá mức cũng là nền tảng tâm lý dễ dẫn đến bệnh.

Yếu tố môi trường và xã hội

Môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tâm thần. Những người sống trong cô lập, bị xã hội xa lánh, hoặc làm việc trong môi trường áp lực, cạnh tranh gay gắt có nguy cơ cao hơn.

Ngoài ra, việc lạm dụng rượu, ma túy hoặc chất kích thích cũng có thể gây rối loạn nhận thức, khiến não bộ diễn giải sai các tín hiệu xung quanh.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, việc tiếp xúc quá nhiều với thông tin tiêu cực hoặc tin giả cũng có thể ảnh hưởng đến nhận thức, làm tăng nguy cơ hình thành niềm tin sai lệch mang tính hoang tưởng.

Đối tượng dễ mắc bệnh hoang tưởng

Không phải ai cũng có nguy cơ mắc bệnh hoang tưởng như nhau. Dưới góc độ lâm sàng, chúng tôi nhận thấy một số nhóm người dễ bị ảnh hưởng hơn:

– Người trung niên và cao tuổi, khi hệ thần kinh bắt đầu suy giảm, khả năng xử lý thông tin và điều tiết cảm xúc yếu đi.

– Những người sống cô đơn, thiếu kết nối xã hội. Việc không có ai chia sẻ, phản biện các suy nghĩ khiến họ dễ chìm sâu vào những niềm tin sai lệch.

– Người từng trải qua sang chấn hoặc bị tổn thương tâm lý nghiêm trọng, chẳng hạn như mất người thân, bị phản bội hoặc bị bạo hành.

– Những người làm việc trong môi trường căng thẳng kéo dài như tài chính, công nghệ, y tế cũng có nguy cơ cao hơn, đặc biệt khi không biết cách giải tỏa stress đúng cách.

Dù thuộc nhóm nào, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời luôn đóng vai trò quyết định trong việc phục hồi sức khỏe tâm thần.

>>> Xem thêm: Các triệu chứng của bệnh hoang tưởng ở người già và những lưu ý cho người chăm sóc

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – Địa chỉ an tâm và tin cậy cho bệnh nhân mắc bệnh hoang tưởng

Việc lựa chọn cơ sở y tế chuyên khoa uy tín là yếu tố quan trọng hàng đầu trong quá trình điều trị và thăm khám các dấu hiệu của bệnh hoang tưởng. Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến được biết đến là một trong những địa chỉ đáng tin cậy và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tâm thần học tại Việt Nam.

Tại đây, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa trong ngành tâm thần học trực tiếp thăm khám, sử dụng các phương pháp điều trị tiên tiến kết hợp giữa thuốc, liệu pháp tâm lý và trị liệu hành vi nhận thức (CBT).

Lý do nên chọn Hoàng Yến

-Chuyên môn vững vàng: Đội ngũ bác sĩ, chuyên gia được đào tạo bài bản, giàu kinh nghiệm trong điều trị rối loạn tâm thần.

-Phác đồ cá nhân hóa: Mỗi bệnh nhân có một kế hoạch điều trị riêng, dựa trên mức độ và nguyên nhân hoang tưởng.

-Bảo mật và tận tâm: Mọi thông tin bệnh nhân được giữ kín, môi trường điều trị thân thiện và tôn trọng.

Phòng khám Hoàng Yến không chỉ giúp người bệnh ổn định triệu chứng, mà còn hướng tới phục hồi toàn diện về nhận thức và cảm xúc, giúp họ quay trở lại cuộc sống bình thường, tự tin và khỏe mạnh hơn.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
• Hotline: 0974 509 322
• Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/