Rối loạn đa nhân cách là một trong những rối loạn tâm thần phức tạp và ít được hiểu đúng nhất hiện nay. Căn bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần mà còn tác động sâu sắc đến chất lượng cuộc sống và mối quan hệ xã hội của người bệnh. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cùng bạn tìm hiểu nguyên nhân rối loạn đa nhân cách, các yếu tố nguy cơ, cách phòng tránh và địa chỉ thăm khám uy tín tại Hà Nội được nhiều chuyên gia khuyến nghị.

Tổng quan về rối loạn đa nhân cách

Rối loạn đa nhân cách, còn được gọi là rối loạn nhân cách phân ly (Dissociative Identity Disorder – DID), là tình trạng một người có sự xuất hiện của hai hay nhiều nhân cách khác nhau trong cùng một cơ thể. Mỗi nhân cách có thể có suy nghĩ, hành vi, ký ức và cảm xúc riêng biệt, thậm chí khác nhau về giọng nói, cử chỉ hoặc sở thích.

Theo các chuyên gia, rối loạn đa nhân cách không phải là “giả vờ” hay “bịa đặt”, mà là hậu quả của quá trình tự tách biệt bản thân khỏi thực tại để đối phó với những tổn thương tâm lý sâu sắc. Người bệnh thường không nhận thức được sự tồn tại của các nhân cách khác, và mỗi khi chuyển đổi nhân cách, họ có thể không nhớ được những gì đã diễn ra trước đó.

Theo các nghiên cứu lâm sàng cho thấy, rối loạn đa nhân cách thường bắt đầu từ thời thơ ấu, khi trẻ phải trải qua các biến cố sang chấn tâm lý nghiêm trọng mà không được can thiệp điều trị. Bệnh có thể tiến triển âm thầm nhiều năm trước khi được chẩn đoán chính xác.

Những nguyên nhân rối loạn đa nhân cách thường gặp

Rối loạn đa nhân cách là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, trong đó sang chấn tâm lý thời thơ ấu và môi trường sống là những nguyên nhân chính.

Sang chấn tâm lý nghiêm trọng thời thơ ấu

Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây rối loạn đa nhân cách là sang chấn tâm lý nghiêm trọng trong giai đoạn đầu đời. Trẻ bị bạo hành thể chất, lạm dụng tình dục hoặc chứng kiến bạo lực gia đình có thể hình thành cơ chế tự vệ bằng cách tách biệt cảm xúc và ký ức đau thương ra khỏi bản thân.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 90% người mắc rối loạn đa nhân cách từng trải qua sang chấn nặng thời thơ ấu. Khi không thể đối mặt với nỗi sợ, trẻ tạo ra một “nhân cách khác” để chịu đựng thay cho mình. Cơ chế này lặp lại lâu dần khiến các nhân cách tách biệt hoàn toàn.

Môi trường sống thiếu an toàn, bạo lực kéo dài

Một môi trường sống chứa đựng bạo lực, sự kiểm soát, hoặc cảm giác bị đe dọa liên tục cũng là yếu tố kích hoạt sự hình thành của rối loạn đa nhân cách. Người lớn hoặc trẻ em trong hoàn cảnh như vậy phải sống trong lo âu, sợ hãi thường trực, buộc tâm trí phải tìm cách “phân tách” để sinh tồn.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, các hành vi bạo lực tinh thần hoặc sự cô lập kéo dài có thể gây ra tác động tương tự như chấn thương thể chất, khiến người bệnh không thể thống nhất nhân cách của mình.

Thiếu sự gắn kết, yêu thương từ người thân

Tình yêu thương, sự quan tâm và ổn định cảm xúc từ gia đình là yếu tố nền tảng giúp con người phát triển nhân cách lành mạnh. Khi một đứa trẻ lớn lên trong môi trường lạnh nhạt, bị bỏ rơi hoặc không có người bảo vệ, não bộ sẽ hình thành cơ chế tự bảo vệ bằng cách tách biệt cảm xúc tiêu cực.

Các chuyên gia cho biết, thiếu sự gắn kết tình cảm trong gia đình có thể khiến trẻ dễ bị tổn thương, từ đó làm tăng nguy cơ phát triển rối loạn nhân cách phân ly khi trưởng thành.

Ảnh hưởng từ di truyền và sinh học

Mặc dù yếu tố tâm lý chiếm vai trò chủ đạo, song nghiên cứu di truyền học cũng chỉ ra rằng có sự liên quan giữa rối loạn đa nhân cách và yếu tố sinh học. Một số người có cấu trúc não bộ hoặc phản ứng thần kinh bất thường ở vùng hải mã (hippocampus) – khu vực chịu trách nhiệm về ký ức và cảm xúc.

Ngoài ra, sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh như Serotonin, Dopamine có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cảm xúc và phản ứng với sang chấn. Tuy nhiên, đây chỉ là yếu tố khuynh hướng, không phải nguyên nhân rối loạn đa nhân cách​ duy nhất dẫn đến bệnh. 

Căng thẳng và sang chấn kéo dài ở tuổi trưởng thành

Không chỉ trẻ em, người trưởng thành trải qua biến cố lớn hoặc áp lực tâm lý kéo dài cũng có thể phát triển rối loạn đa nhân cách. Các sự kiện như mất người thân, tai nạn, chiến tranh, hoặc bạo hành tinh thần trong hôn nhân là những yếu tố nguy cơ đáng kể.

Khi tâm trí không thể xử lý được cảm xúc đau đớn, não bộ tạo ra nhân cách khác để gánh chịu cảm xúc tiêu cực. Đây là cơ chế vô thức giúp người bệnh “tồn tại” trước nỗi đau quá lớn, nhưng đồng thời khiến họ dần mất kiểm soát bản thân.

Cách phòng tránh nguy cơ mắc rối loạn đa nhân cách

Hiểu rõ nguyên nhân rối loạn đa nhân cách là bước đầu tiên giúp mỗi người chủ động phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe tâm thần.

Tạo môi trường sống an toàn, không bạo lực

Gia đình là nơi nuôi dưỡng nhân cách và cảm xúc của mỗi cá nhân. Một môi trường sống an toàn, không bạo lực, không áp lực quá mức giúp trẻ hình thành sự tin tưởng và cảm giác được yêu thương.

Các chuyên gia khuyến nghị, cha mẹ nên trò chuyện, lắng nghe cảm xúc của con thay vì áp đặt hoặc la mắng. Sự kết nối tình cảm vững chắc giúp trẻ tự tin đối diện với khó khăn mà không cần “tách biệt” bản thân.

Rèn luyện quản lý cảm xúc

Khả năng quản lý cảm xúc là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ rối loạn nhân cách. Các chuyên gia khuyến khích mỗi người rèn luyện thói quen tự nhận diện và điều tiết cảm xúc, thông qua thiền, viết nhật ký hoặc các hoạt động nghệ thuật.

Những người từng trải qua tổn thương tâm lý nên tham gia trị liệu tâm lý cá nhân hoặc nhóm để học cách đối diện và xử lý nỗi đau, thay vì trốn tránh. Liệu pháp này giúp giảm nguy cơ hình thành nhân cách tách biệt.

Xây dựng thói quen sống lành mạnh

Một lối sống khoa học với chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, hạn chế chất kích thích và rèn luyện thể chất giúp duy trì sự cân bằng của hệ thần kinh. Khi cơ thể khỏe mạnh, tâm trí cũng ổn định hơn.

Các chuyên gia khẳng định rằng, thói quen sống lành mạnh có thể giảm tới 40% nguy cơ rối loạn tâm thần, trong đó có rối loạn đa nhân cách. Điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa sức khỏe thể chất và tâm  thần.

Tìm kiếm sự giúp đỡ khi có dấu hiệu bất thường

Khi xuất hiện các dấu hiệu như mất trí nhớ tạm thời, cảm giác như có “hai con người trong mình”, hoặc hành vi, giọng nói thay đổi đột ngột, người bệnh cần được thăm khám sớm.

Sự can thiệp của bác sĩ chuyên khoa tâm thần và chuyên gia tâm lý trị liệu có thể giúp chẩn đoán chính xác, đồng thời áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp như liệu pháp hành vi nhận thức, liệu pháp phân tích tâm lý hoặc điều trị thuốc kết hợp.

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – Địa chỉ thăm khám và điều trị các bệnh rối loạn tâm thần chất lượng tại Hà Nội

Khi có những dấu hiệu ban đầu của rối loạn đa nhân cách, việc tìm kiếm cơ sở thăm khám và chữa trị là vô cùng quan trọng, một trong số đó Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến là cái tên được nhiều người tin tưởng và lựa chọn tại Hà Nội.

Phòng khám quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa đầu ngành, được đào tạo chuyên sâu trong lĩnh vực chuyên khoa tâm thần, có nhiều năm kinh nghiệm điều trị các rối loạn phức tạp như rối loạn nhân cách, rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn phân ly và rối loạn giấc ngủ.

Điểm khác biệt của phòng khám Hoàng Yến là phối hợp giữa trị liệu tâm lý và y học hiện đại, giúp bệnh nhân không chỉ kiểm soát triệu chứng mà còn phục hồi khả năng nhận thức, cảm xúc và hành vi.

Ngoài ra, phòng khám còn cung cấp dịch vụ tư vấn tâm lý cá nhân, trị liệu gia đình và chương trình phục hồi tâm lý chuyên sâu, phù hợp với từng độ tuổi và mức độ bệnh lý. Người bệnh được theo dõi sát sao trong suốt quá trình điều trị, đảm bảo kết quả lâu dài và bền vững.

Rối loạn đa nhân cách là một căn bệnh phức tạp nhưng có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Hiểu rõ nguyên nhân rối loạn đa nhân cách giúp chúng ta chủ động phòng tránh, bảo vệ sức khỏe tâm thần và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Nếu bạn hoặc người thân đang có dấu hiệu bất thường về tâm lý, hãy đừng ngần ngại tìm đến Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến để được thăm khám và điều trị kịp thời. Chúng tôi tin rằng, với sự đồng hành của chuyên gia và tinh thần chủ động của người bệnh, việc lấy lại cân bằng tâm lý hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
• Hotline: 0974 509 322
• Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/