Trong cuộc sống hiện đại, sức khỏe tâm thần ngày càng được quan tâm, nhưng có những căn bệnh tâm thần phức tạp mà nhiều người vẫn còn mơ hồ. Một trong số đó là rối loạn đa nhân cách, chứng rối loạn hiếm gặp nhưng gây ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của người bệnh. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ dấu hiệu nhận biết rối loạn đa nhân cách, cách phân biệt với các rối loạn khác và hướng điều trị hiệu quả từ các chuyên gia.

Rối loạn đa nhân cách là gì?

Trước khi tìm hiểu dấu hiệu nhận biết rối loạn đa nhân cách, chúng ta cần hiểu rõ khái niệm của căn bệnh này. Rối loạn đa nhân cách hay còn gọi là Dissociative Identity Disorder (DID), là một dạng rối loạn phân ly trong đó người bệnh tồn tại nhiều nhân cách khác nhau trong cùng một cơ thể.

Các nhân cách này có thể khác biệt rõ rệt về giới tính, giọng nói, hành vi, sở thích, thậm chí cả ký ức. Theo các chuyên gia tâm thần, DID thường hình thành từ sang chấn tâm lý nghiêm trọng trong tuổi thơ, đặc biệt là khi trẻ phải chịu bạo hành hoặc lạm dụng kéo dài.

Người mắc bệnh không cố ý tạo ra các nhân cách này, mà đó là cơ chế tự bảo vệ của não bộ nhằm tách biệt những ký ức hoặc cảm xúc đau khổ mà bản thân không thể đối diện.

Dấu hiệu nhận biết rối loạn đa nhân cách

Việc sớm nhận biết các biểu hiện của DID giúp người bệnh được can thiệp kịp thời, tránh để bệnh tiến triển nghiêm trọng. Dưới đây là những dấu hiệu nhận biết rối loạn đa nhân cách phổ biến mà các chuyên gia tâm thần thường ghi nhận.

Sự tồn tại của nhiều nhân cách khác nhau

Đây là đặc trưng rõ nhất của rối loạn đa nhân cách. Một người có thể thể hiện hai hoặc nhiều nhân cách riêng biệt, mỗi nhân cách lại có cách nói chuyện, thái độ, giới tính, và hành vi khác nhau.

Ví dụ, trong cùng một ngày, bệnh nhân có thể từ một người trầm lặng, nhút nhát trở nên mạnh mẽ, cứng rắn hoặc thậm chí hung hăng. Những nhân cách này thường không biết đến sự tồn tại của nhau.

Mất ký ức hoặc khoảng trống trí nhớ bất thường

Một trong những dấu hiệu nhận biết rối loạn đa nhân cách khác là mất ký ức đột ngột. Người bệnh thường không nhớ những gì đã xảy ra trong một khoảng thời gian nhất định, hoặc phủ nhận các hành động mà nhân cách khác đã thực hiện. Các chuyên gia cho rằng đây là kết quả của quá trình phân ly ký ức, khi não bộ tách biệt những trải nghiệm đau thương để giảm bớt cảm xúc tiêu cực.

Cảm giác tách rời bản thân hoặc thực tại

Nhiều bệnh nhân mô tả rằng họ cảm thấy như đang nhìn cuộc sống của chính mình từ bên ngoài, giống như một người đang xem phim về bản thân. Trạng thái này gọi là hiện tượng tách rời (derealization), một phản ứng nhằm bảo vệ não bộ khỏi căng thẳng cực độ. Cảm giác mất kết nối với thực tại khiến họ hoang mang, lo sợ và dễ rơi vào trầm cảm.

Biến đổi hành vi, cảm xúc và giọng nói

Một nhân cách khác nhau có thể khiến người bệnh thay đổi hoàn toàn phong cách giao tiếp, giọng nói, thói quen và thậm chí chữ viết tay.
Ví dụ, một nhân cách có thể viết chữ nghiêng, còn nhân cách khác lại viết chữ thẳng. Các biểu hiện cảm xúc cũng có thể thay đổi đột ngột từ vui vẻ sang cáu giận, hoặc từ tự tin chuyển sang sợ hãi chỉ trong vài phút.

Ảnh hưởng rõ rệt đến đời sống cá nhân và xã hội

Khi các nhân cách thay phiên kiểm soát, người bệnh thường gặp khó khăn trong công việc, học tập và các mối quan hệ xã hội.
Họ có thể bị hiểu lầm là giả vờ, bị mất việc hoặc xa lánh bởi người xung quanh. Ngoài ra, tỷ lệ mắc kèm trầm cảm, lo âu và rối loạn giấc ngủ cũng cao, khiến chất lượng cuộc sống giảm sút nghiêm trọng.

Cách phân biệt rối loạn đa nhân cách với các hội chứng tâm lý khác

Trên thực tế, rối loạn đa nhân cách dễ bị nhầm với các chứng bệnh như tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực hoặc rối loạn nhân cách ranh giới. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, DID có những điểm đặc trưng riêng biệt:

– Người mắc DID có nhiều nhân cách độc lập, trong khi tâm thần phân liệt chủ yếu là hoang tưởng và ảo thanh.

– Rối loạn lưỡng cực biểu hiện sự thay đổi tâm trạng cực đoan, nhưng không có sự tồn tại của nhân cách riêng biệt.

– Rối loạn nhân cách ranh giới khiến người bệnh dao động cảm xúc mạnh, song vẫn là một cá thể duy nhất.

Việc chẩn đoán cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa tâm thần, kết hợp khai thác tiền sử và quan sát hành vi để tránh sai lệch.

Phương hướng điều trị rối loạn đa nhân cách

Điều trị DID đòi hỏi sự kiên nhẫn, chuyên môn và hỗ trợ toàn diện. Mục tiêu không phải là “loại bỏ” các nhân cách, mà là giúp người bệnh hòa nhập các nhân cách thành một thể thống nhất. Dưới đây là những phương pháp được sử dụng phổ biến hiện nay.

Liệu pháp tâm lý

Đây là phương pháp điều trị hiệu quả trong việc giúp người bệnh nhận thức, kết nối lại với các phần nhân cách khác nhau.

Các dạng liệu pháp phổ biến gồm liệu pháp nhận thức, hành vi (CBT), liệu pháp phân tâm (Psychodynamic therapy) và liệu pháp tích hợp nhân cách.

 Thông qua quá trình trị liệu, người bệnh học cách đối diện với ký ức đau thương, hiểu nguyên nhân gốc rễ và dần khôi phục khả năng kiểm soát bản thân.

Điều trị bằng thuốc hỗ trợ

Bác sĩ có thể kê các loại thuốc nhằm giảm triệu chứng đi kèm như trầm cảm, lo âu hoặc mất ngủ. Các triệu chứng và tình trạng bệnh cần được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ.

Liệu pháp hỗ trợ khác

Một số phương pháp hỗ trợ khác như thiền định, trị liệu âm nhạc, nghệ thuật hoặc viết nhật ký giúp người bệnh xả stress và kết nối cảm xúc.

Nhiều bệnh nhân phản hồi rằng việc duy trì chế độ sinh hoạt đều đặn, ngủ đủ giấc và tập thể dục nhẹ cũng giúp ổn định tâm trạng và giảm tần suất chuyển đổi nhân cách.

Hỗ trợ từ gia đình và người thân

Gia đình đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hồi phục. Người thân cần hiểu về bản chất của bệnh, tránh chỉ trích hay quy chụp người bệnh “giả vờ”.

Thay vào đó, hãy lắng nghe, động viên và khuyến khích họ duy trì trị liệu đều đặn.

Theo chuyên gia, sự thấu hiểu và đồng hành từ người thân là liệu pháp tinh thần quý giá nhất cho bệnh nhân rối loạn đa nhân cách.

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – Địa chỉ an tâm và tin cậy cho bệnh nhân rối loạn đa nhân cách

Khi nghi ngờ bản thân hoặc người thân có dấu hiệu nhận biết rối loạn đa nhân cách, việc tìm đến địa chỉ chuyên khoa uy tín là vô cùng quan trọng.

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến là một trong những cơ sở hàng đầu tại Việt Nam trong việc chẩn đoán và điều trị các rối loạn tâm thần phức tạp. Với đội ngũ bác sĩ tâm thần giàu kinh nghiệm, kết hợp cùng phác đồ điều trị cá nhân hóa, phòng khám giúp người bệnh tái lập sự cân bằng tinh thần và từng bước hồi phục cuộc sống bình thường.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
• Hotline: 0974 509 322
• Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/

Chúng tôi tin rằng, sự đồng hành đúng đắn sẽ mở ra cánh cửa hồi phục cho những người đang sống trong nỗi lo lắng và hoang mang vì rối loạn đa nhân cách.