CÁC RỐI LOẠN LIÊN QUAN STRESS F40-F48 (ICD-10)

Các rối loạn liên quan stress (F40–F48) là nhóm bệnh lý tâm thần phổ biến, phản ánh cách cơ thể và tâm trí phản ứng trước áp lực kéo dài. Khi những căng thẳng trong công việc, học tập hay cuộc sống vượt quá khả năng chịu đựng, con người dễ rơi vào trạng thái lo âu, hoảng sợ, ám ảnh, hoặc rối loạn giấc ngủ. Nhóm rối loạn này bao gồm rối loạn lo âu, rối loạn hoảng sợ, rối loạn ám ảnh cưỡng chế, rối loạn stress sau sang chấn (PTSD) và rối loạn thích nghi.

Hiểu đúng về stress để bảo vệ sức khỏe tinh thần trong thế giới hiện đại

Trong nhịp sống nhanh, áp lực ngày một gia tăng, “stress” dường như đã trở thành một từ khóa quen thuộc. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ranh giới giữa stress như một phản ứng sinh học bình thường và stress trở thành bệnh lý tâm thần. Theo hệ thống phân loại bệnh quốc tế ICD-10, nhóm các rối loạn liên quan đến stress được mã hóa từ F40 đến F48, bao gồm những rối loạn tâm lý có căn nguyên hoặc liên quan trực tiếp đến các yếu tố căng thẳng, sang chấn hay khó khăn trong quá trình thích nghi.

Stress – từ phản ứng sinh học đến nguy cơ bệnh lý

Khái niệm “stress” đã được đề cập từ thế kỷ 15 để chỉ trạng thái bất lợi, căng thẳng trong nhiều lĩnh vực như kỹ thuật, kiến trúc và sau này là trong y học. Đến năm 1914, Walter Cannon (nhà sinh lý học người Mỹ) lần đầu tiên sử dụng thuật ngữ này để mô tả phản ứng cảm xúc trong các tình huống đe dọa, gắn liền với cơ chế “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight or flight).
Sau đó, Hans Selye (nhà khoa học Canada) đã phát triển định nghĩa sâu sắc hơn, xem stress là phản ứng sinh học không đặc hiệu của cơ thể nhằm khôi phục cân bằng nội môi, giúp con người thích nghi với các điều kiện sống luôn biến động. Tuy nhiên, nếu khả năng thích nghi bị rối loạn, stress không còn là một

Stress không chỉ là “áp lực”, mà còn là bệnh lý

Stress gồm hai thành phần chính:
• Tác nhân gây căng thẳng (stressor): có thể đến từ môi trường sống, công việc, mối quan hệ xã hội hoặc những xung đột nội tại trong chính cơ thể.
• Phản ứng của cơ thể: tùy theo mức độ thích nghi, phản ứng này có thể mang tính hỗ trợ hoặc, trong trường hợp xấu, là nguyên nhân dẫn đến các rối loạn tâm thần nghiêm trọng.

Một trong những rối loạn phổ biến thuộc nhóm F40-F48 là rối loạn lo âu lan tỏa (Generalized Anxiety Disorder – GAD). Đây không phải là biểu hiện lo lắng thông thường mà con người trải qua trong cuộc sống. Đặc trưng của GAD là những mối lo dai dẳng, lan tỏa, không cụ thể, không gắn liền với một sự kiện hay hoàn cảnh nào rõ rệt, nhưng lại kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, học tập, làm việc và các mối quan hệ.
Người mắc GAD thường rơi vào trạng thái căng thẳng trường diễn, kèm theo các triệu chứng thực thể như mất ngủ, hồi hộp, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, hoặc khó tập trung. Những cảm xúc lo âu cứ lặp lại và xoáy sâu vào tâm trí, khiến người bệnh dần kiệt sức về cả thể chất lẫn tinh thần.

Rối loạn liên quan stress không thể bị xem nhẹ

Các rối loạn thuộc nhóm F40-F48 không chỉ bao gồm lo âu lan tỏa, mà còn có các rối loạn ám ảnh cưỡng chế, rối loạn thích nghi, rối loạn phân ly, hay thậm chí là phản ứng sau sang chấn (PTSD). Những rối loạn này không chỉ gây ra sự đau khổ nội tâm mà còn làm suy giảm chức năng xã hội, học tập và làm việc của người bệnh. Nếu không được can thiệp đúng lúc, những rối loạn này có thể trở thành mạn tính, dẫn đến trầm cảm, nghiện chất, hoặc rối loạn nhân cách.

Từ nhận diện đến trị liệu – một hành trình cần đồng hành

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của rối loạn liên quan stress là bước đầu tiên quan trọng. Tuy nhiên, điều trị hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa liệu pháp tâm lý, điều trị bằng thuốc (khi cần) và hỗ trợ từ gia đình – xã hội. Tại Phòng khám chuyên khoa Tâm thần Hoàng Yến, các bác sĩ tâm thần giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên hành trình vượt qua stress và lấy lại sự cân bằng tinh thần.

Trong thế giới hiện đại, hiểu đúng và hành động đúng trước stress chính là cách bảo vệ sức khỏe tâm thần của bạn và những người thân yêu.
Hãy bắt đầu từ sự quan tâm – vì một cuộc sống an lành, từ bên trong.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
• Hotline: 0974 509 322
• Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/