Tâm thần phân liệt không còn là căn bệnh xa lạ. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm các dấu hiệu của bệnh vẫn là thách thức lớn đối với nhiều bệnh nhân và gia đình. Trong bài viết hôm nay, chúng tôi xin chia sẻ thông tin chuyên sâu được tư vấn bởi bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Hoàng Yến, một trong những chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực tâm thần học tại Việt Nam. Đây sẽ là chìa khóa để mỗi người có thể sớm nhận biết và can thiệp kịp thời khi có dấu hiệu tâm thần phân liệt, giúp người bệnh có cơ hội hồi phục tốt hơn.

Bệnh tâm thần phân liệt là gì?

Để hiểu rõ hơn về những dấu hiệu tâm thần phân liệt, trước hết chúng ta cần nắm được bản chất của căn bệnh này. Theo bác sĩ Nguyễn Hoàng Yến, đây là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng, mãn tính và có xu hướng tiến triển từng đợt. Bệnh thường khởi phát ở người trẻ tuổi, đặc biệt là trong độ tuổi từ 16 đến 30, với tỷ lệ nam giới mắc bệnh cao hơn nữ.

Tâm thần phân liệt không đơn thuần là việc người bệnh “mất trí” như cách hiểu phổ thông. Đây là một rối loạn chức năng não, khiến người bệnh khó phân biệt được thực và ảo, dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng trong tư duy, cảm xúc và hành vi. Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, bệnh có thể dẫn đến những hậu quả lâu dài về mặt xã hội, nghề nghiệp và cá nhân.

Điều đáng nói là bệnh không khởi phát đột ngột. Nó thường âm thầm xuất hiện qua những biểu hiện nhẹ, khó nhận biết, trước khi bùng phát thành những triệu chứng rõ rệt. Vì thế, việc theo dõi các dấu hiệu tâm thần phân liệt ngay từ giai đoạn đầu có ý nghĩa rất lớn trong công tác phòng ngừa và điều trị.

Những dấu hiệu bệnh tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt không phát sinh một cách đột ngột mà thường phát triển qua ba giai đoạn chính. Ở mỗi giai đoạn, người bệnh sẽ biểu hiện các triệu chứng khác nhau, từ mờ nhạt đến rõ rệt. Hiểu được những thay đổi này là điều kiện tiên quyết để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Giai đoạn tiền triệu: Khi những thay đổi đầu tiên âm thầm xuất hiện

Đây là giai đoạn khó nhận biết nhất, vì các dấu hiệu tâm thần phân liệt lúc này chưa rõ ràng, dễ bị nhầm lẫn với stress, trầm cảm hoặc rối loạn cảm xúc tạm thời.

Một số biểu hiện cần chú ý:

– Thay đổi hành vi xã hội: Người bệnh bắt đầu thu mình, tránh xa bạn bè, người thân, không còn hứng thú với những hoạt động trước đây yêu thích.

– Khó tập trung: Họ thường xuyên mất tập trung, học tập sa sút, dễ quên, xử lý công việc kém linh hoạt.

– Cảm xúc không ổn định: Dễ nổi nóng, lo âu vô cớ, đôi khi cười một mình hoặc tỏ ra lạnh lùng, vô cảm.

– Rối loạn giấc ngủ và sinh hoạt: Mất ngủ kéo dài, giờ giấc sinh hoạt đảo lộn, ăn uống thất thường.

Người bệnh ở giai đoạn này thường không nhận thức được sự bất thường của bản thân. Vì vậy, vai trò của người thân là cực kỳ quan trọng trong việc quan sát và khuyến khích thăm khám sớm.

Giai đoạn bùng phát: Triệu chứng loạn thần xuất hiện rõ ràng

Khi bệnh chuyển sang giai đoạn bùng phát, các biểu hiện trở nên rõ nét và dễ gây rối loạn nghiêm trọng đến cuộc sống hằng ngày. Đây là giai đoạn mà các dấu hiệu điển hình của tâm thần phân liệt sẽ bộc lộ.

Hoang tưởng

Người bệnh có thể cho rằng họ đang bị theo dõi, bị gài bẫy hoặc có khả năng siêu nhiên. Các ý nghĩ này không phù hợp với thực tế nhưng lại hiện diện cực kỳ mạnh mẽ và khó thay đổi.

Ví dụ: bệnh nhân tin rằng hàng xóm lắp camera theo dõi họ, hoặc tin mình là người được “chọn” để cứu thế giới.

Ảo giác

Phổ biến nhất là ảo thanh, người bệnh nghe thấy giọng nói trong đầu có thể là chửi bới, ra lệnh hoặc thì thầm. Một số trường hợp cũng xuất hiện ảo thị (thấy hình ảnh không có thật) hoặc ảo khứu, ảo xúc giác.

Rối loạn ngôn ngữ và tư duy

– Lối nói rời rạc, mất mạch lạc trong giao tiếp

– Suy nghĩ khó nắm bắt, nhảy từ ý này sang ý khác không logic

– Đôi khi không trả lời đúng trọng tâm câu hỏi, dùng từ ngữ kỳ lạ

Thay đổi hành vi

Người bệnh có thể có những hành vi kỳ quái như: đứng im bất động hàng giờ, cử chỉ lặp đi lặp lại, hoặc trở nên kích động, có xu hướng gây hấn với người xung quanh.

Mất động lực và suy giảm chức năng

Người bệnh mất hứng thú trong cuộc sống, không còn động lực làm việc, học tập hay giữ vệ sinh cá nhân. Đây là biểu hiện nguy hiểm, vì người bệnh có thể buông bỏ tất cả và sống tách biệt khỏi xã hội, tồi tệ hơn có thể dẫn đến những hành động tiêu cực như làm hại bản thân hoặc thậm chí tự tử.

Giai đoạn duy trì: Dấu hiệu thuyên giảm nhưng chưa dứt điểm

Sau khi được điều trị cấp tính và triệu chứng thuyên giảm, người bệnh bước vào giai đoạn duy trì. Tuy nhiên, dấu hiệu tâm thần phân liệt vẫn có thể tồn tại ở mức độ nhẹ hoặc “ngủ yên”, và bệnh có nguy cơ tái phát cao nếu không được theo dõi sát sao. 

Dấu hiệu tái phát tiềm ẩn

– Trở nên lặng lẽ bất thường, không muốn giao tiếp

– Khó ngủ kéo dài, cảm giác bất an, bồn chồn

– Bắt đầu nghe lại giọng nói trong đầu, tuy nhẹ nhưng lặp đi lặp lại

– Xuất hiện dấu hiệu quay lại với suy nghĩ hoang tưởng, mất niềm tin vào người khác

Hậu quả nếu bỏ qua điều trị duy trì

Nếu ngưng dùng thuốc đột ngột hoặc không tái khám đúng hẹn, bệnh dễ bùng phát trở lại với mức độ nghiêm trọng hơn đợt trước, thậm chí có nguy cơ gây nguy hiểm đến bản thân và người khác.

Bệnh tâm thần phân liệt có chữa được không?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người đặt ra khi đối mặt với dấu hiệu tâm thần phân liệt trong gia đình. Câu trả lời của bác sĩ Nguyễn Hoàng Yến là: bệnh không thể chữa dứt điểm hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách.

Hiện nay, các phương pháp điều trị đã tiến bộ đáng kể, bao gồm:

– Dùng thuốc chống loạn thần: giúp ổn định các triệu chứng như ảo giác, hoang tưởng

– Liệu pháp tâm lý: hỗ trợ người bệnh hiểu rõ bệnh lý và cách kiểm soát cảm xúc

– Can thiệp cộng đồng: giúp tái hòa nhập xã hội và duy trì chức năng sống độc lập

Quan trọng hơn cả, hiệu quả điều trị phụ thuộc lớn vào sự hợp tác của người bệnh và gia đình. Việc uống thuốc đều đặn, tham gia các chương trình phục hồi chức năng và tái khám định kỳ sẽ là nền tảng để người bệnh có cuộc sống chất lượng và ổn định hơn.

Trách nhiệm của người thân đối với người mắc bệnh tâm thần phân liệt

Việc phát hiện dấu hiệu tâm thần phân liệt sớm hay muộn, và hiệu quả điều trị thế nào, phụ thuộc rất lớn vào thái độ và vai trò của gia đình.

Chúng tôi xin nhấn mạnh ba yếu tố then chốt mà người thân cần ghi nhớ:

– Quan sát sát sao các thay đổi nhỏ: Từ hành vi, giấc ngủ, cảm xúc cho tới các mối quan hệ xã hội.

– Luôn giữ thái độ tích cực, không kỳ thị: Bệnh tâm thần không phải là “mất trí” hay “bị điên” như định kiến xưa cũ. Người bệnh cần tình thương, không phải ánh mắt soi mói.

– Đồng hành trong quá trình điều trị: Từ việc đưa người bệnh đi khám, uống thuốc, cho đến việc tạo môi trường sống ổn định, yên tĩnh để hạn chế nguy cơ tái phát.

Một gia đình vững vàng, đầy yêu thương và hiểu biết sẽ là “liều thuốc” bổ trợ không thể thiếu cho bất kỳ phác đồ điều trị nào.

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – Địa chỉ khám chữa bệnh tin cậy cho người nhà và bệnh nhân khi mắc bệnh tâm thần phân liệt

Khi nhận thấy các dấu hiệu tâm thần phân liệt, lựa chọn một cơ sở y tế uy tín là bước đi đầu tiên vô cùng quan trọng. Trong số các địa chỉ điều trị hiện nay, Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến do bác sĩ Nguyễn Hoàng Yến phụ trách chuyên môn đang là lựa chọn hàng đầu được nhiều bệnh nhân và gia đình tin tưởng.

Tại đây, người bệnh được:

– Thăm khám và chẩn đoán trực tiếp bởi các bác sĩ chuyên khoa có nhiều năm kinh nghiệm

– Tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại, cá nhân hóa theo từng tình trạng cụ thể

– Được hỗ trợ tâm lý và tái hòa nhập xã hội, không chỉ điều trị triệu chứng mà còn chăm sóc toàn diện về mặt tinh thần

– Hệ thống phòng khám khang trang, riêng tư, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho bệnh nhân và người thân khi cần chăm sóc lâu dài

Điều đặc biệt ở Phòng khám Hoàng Yến không chỉ nằm ở chuyên môn, mà còn ở sự đồng hành tận tâm, hiểu người bệnh như chính người thân trong gia đình.

Tâm thần phân liệt không phải là dấu chấm hết cho cuộc đời một con người. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh lý và sống một cuộc đời ý nghĩa. Vì vậy, đừng chần chừ khi phát hiện những dấu hiệu tâm thần phân liệt dù là nhỏ nhất.

Chúng tôi khuyến khích bạn hãy chia sẻ bài viết này tới cộng đồng, gia đình và những người có thể đang âm thầm chiến đấu với bệnh lý mà họ không hề biết. Đồng thời, nếu cần tư vấn chuyên sâu, đừng ngần ngại liên hệ với Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến để được hỗ trợ kịp thời và chính xác nhất.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
• Hotline: 0974 509 322
• Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/

Sức khỏe tâm thần – nền tảng cho một cuộc sống hạnh phúc, lành mạnh. Và nhận thức đúng về nó là điều đầu tiên chúng ta cần làm.