Không phải ai cũng biết rằng trầm cảm không chỉ là một trạng thái buồn thoáng qua. Nó có thể phát triển âm thầm, chia thành nhiều mức độ khác nhau và mỗi giai đoạn lại đi kèm với những biểu hiện rất đặc trưng. Bài viết này không chỉ giúp bạn hiểu rõ về từng mức độ trầm cảm, mà còn để bạn nhận biết dấu hiệu từ sớm, biết cách bảo vệ chính mình hoặc hỗ trợ người thân đúng cách. Bởi với trầm cảm, hiểu đúng là bước đầu để can thiệp và điều trị.
Các nguyên nhân dẫn đến rối loạn trầm cảm
Trước khi nói về các mức độ trầm cảm, chúng ta cần hiểu tại sao trầm cảm xuất hiện. Biết nguyên nhân giúp hướng biện pháp phòng và điều trị hiệu quả.
Đa số nghiên cứu lâm sàng đều chỉ ra rằng rối loạn trầm cảm không sinh ra từ một nguyên do duy nhất mà từ sự phối hợp của nhiều yếu tố:
Yếu tố sinh học và di truyền
Các bằng chứng khoa học cho thấy trầm cảm có thể liên quan đến di truyền, nếu trong gia đình có người mắc bệnh, bạn sẽ có nguy cơ cao hơn. Ngoài ra, sự mất cân bằng trong chất dẫn truyền thần kinh (serotonin, dopamine, norepinephrine) trong não có thể làm rối loạn điều hòa cảm xúc. Những biến đổi hormon (như trong giai đoạn mang thai, sau sinh, mãn kinh) và rối loạn chức năng tuyến giáp cũng là yếu tố gây rối loạn trầm cảm.
Yếu tố tâm lý, xã hội
Áp lực công việc, stress kéo dài, sang chấn tâm lý (mất mát, thất nghiệp, ly hôn), xung đột gia đình, cô đơn, thiếu hỗ trợ tinh thần đều làm tăng nguy cơ bị trầm cảm. Việc tự đánh giá bản thân thấp, nặng nề suy nghĩ tiêu cực, cảm giác bất lực hoặc tội lỗi kéo dài cũng góp phần thúc đẩy nguy cơ mắc và phát triển của rối loạn này.
Yếu tố môi trường và lối sống
Thói quen ngủ kém, thiếu vận động, chế độ ăn nghèo dưỡng chất, nghiện rượu hoặc chất kích thích đều làm tăng khả năng trầm cảm. Thiếu kết nối xã hội, sống cô lập hoặc trong môi trường căng thẳng liên tục cũng là một yếu tố quan trọng tác động đến tâm trạng.
Yếu tố tương tác
Trong thực tế, trầm cảm thường là kết quả của tương tác giữa di truyền + sinh học + môi trường + tâm lý. Một người có gen nhạy cảm có thể không bị trầm cảm nếu môi trường hỗ trợ tốt, nhưng khi gặp áp lực lớn thì bệnh có thể khởi phát. Chúng tôi khuyến nghị khi phát hiện dấu hiệu đầu tiên, nên can thiệp sớm để ngăn chuyển mức độ trầm cảm sang giai đoạn nghiêm trọng hơn.
Mức độ rối loạn trầm cảm và biểu hiện của từng giai đoạn
Chúng tôi dùng 4 giai đoạn phổ biến từ nhẹ, vừa đến nặng không loạn thần và nặng có loạn thần để phân biệt mức độ trầm cảm, giúp bạn dễ nhận diện và can thiệp sớm.
Rối loạn trầm cảm ở mức độ nhẹ
Ở mức độ trầm cảm nhẹ, người bệnh có thể cảm thấy buồn, mệt mỏi nhưng vẫn duy trì được phần lớn các hoạt động hàng ngày.
Biểu hiện cảm xúc
– Tâm trạng uể oải, dễ phiền muộn.
– Mất hứng thú với những việc từng yêu thích.
– Cảm giác tội lỗi, tự ti
– Khó tập trung, hay quên.
Biểu hiện cơ thể, sinh lý
– Mệt mỏi kéo dài, uể oải.
– Rối loạn giấc ngủ (mất ngủ nhẹ hoặc ngủ lơ mơ).
– Thay đổi khẩu vị hoặc cân nặng nhẹ.
– Đau nhức không rõ nguyên nhân, căng cơ.
Khi nhận ra những dấu hiệu như trên trong ít nhất 2 tuần, chúng tôi khuyến nghị bạn nên chủ động tìm giải pháp hỗ trợ, nếu can thiệp sớm ở mức độ trầm cảm nhẹ nhiều trường hợp không cần dùng thuốc vẫn có thể cải thiện.
Rối loạn trầm cảm ở mức độ vừa
Khi rơi vào mức độ trầm cảm vừa, các triệu chứng rối loạn trầm cảm không còn nhẹ nhàng nữa, chúng ảnh hưởng rõ rệt đến công việc, học tập và quan hệ xã hội.
Biểu hiện cảm xúc và nhận thức
– Suy nghĩ tiêu cực về bản thân
– Lo lắng thái quá, dễ bị tổn thương.
– Khó ra quyết định, tự nghi ngờ bản thân.
Biểu hiện hành vi và đời sống
– Giảm hiệu suất công việc hoặc học tập.
– Tránh giao tiếp, rút lui dần khỏi cộng đồng.
– Có thể xuất hiện ý nghĩ “muốn buông xuôi”, thậm chí lên kế hoạch tự tử (nhưng chưa hành động).
Biểu hiện cơ thể
– Mệt mỏi nặng hơn, năng lượng giảm nhiều.
– Rối loạn giấc ngủ nặng hơn: mất ngủ kéo dài, ngủ không sâu.
– Dấu hiệu đau đầu, đau nhức cơ thể rõ rệt hơn.
Ở thời điểm này, sự kết hợp giữa tâm lý trị liệu và thuốc chống trầm cảm thường được khuyến nghị. Việc trì hoãn điều trị có thể dẫn đến tiến triển sang mức độ trầm cảm nghiêm trọng hơn.
Rối loạn trầm cảm ở mức độ nặng nhưng không có triệu chứng loạn thần
Khi bước vào giai đoạn nặng mà chưa có loạn thần, dấu hiệu trầm cảm trở nên rất rõ rệt, người ngoài có thể nhận ra.
Biểu hiện cảm xúc, nhận thức
– Buồn bã liên tục, không tìm được lối ra.
– Cảm giác tội lỗi lớn, vô dụng tuyệt đối.
– Không còn niềm tin vào tương lai.
– Ý nghĩ tự tử rõ ràng, đã nghĩ cách hoặc dự định.
Biểu hiện hành vi và chức năng xã hội
– Gần như mất khả năng làm việc, học tập, giao tiếp.
– Bỏ bê bản thân, không chăm sóc sức khỏe, ngoại hình, vệ sinh cá nhân.
– Tự làm tổn thương bản thân hoặc có hành vi gây hại tiềm ẩn.
Biểu hiện thể chất và sinh lý
– Kiệt sức, sụt cân đáng kể hoặc tăng cân đột ngột.
– Rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng: thức liên tục hoặc ngủ quá nhiều.
– Rối loạn tiêu hóa, đau không rõ nguyên nhân, các cơ quan nhạy cảm.
Ở mức độ trầm cảm này, can thiệp y tế mạnh hơn là bắt buộc, thuốc chống trầm cảm, liệu pháp chuyên sâu, đôi khi nhập viện điều trị.
Rối loạn trầm cảm ở mức độ nặng và có xuất hiện loạn thần
Đây là mức độ trầm cảm nguy hiểm nhất. Bệnh nhân không chỉ chịu áp lực từ trầm cảm mà còn bị rối loạn tâm thần như ảo giác, hoang tưởng.
Triệu chứng tâm thần
– Nghe thấy tiếng nói không có thật, ảo giác
– Hoang tưởng: tin mình bị theo dõi, sắp bị hại…
Triệu chứng trầm cảm đi kèm
– Trạng thái bi quan, vô vọng tột độ.
– Không còn khả năng tự bảo vệ mình.
– Có hành vi nguy hiểm, tự sát hoặc tổn hại người khác.
Cần can thiệp gấp
Giai đoạn này yêu cầu nhập viện, sử dụng thuốc, các phương pháp điều biến não, thậm chí liệu pháp điện (ECT) trong các tình huống cực kỳ nghiêm trọng.
>>> Xem thêm: Tâm thần phân liệt là gì? Những điều cần biết về bệnh tâm thần phân liệt
Các phương pháp phòng tránh nguy cơ mắc rối loạn trầm cảm
Hiểu rõ mức độ trầm cảm là bước đầu tiên để chủ động phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe tâm thần. Dưới đây là các phương pháp phòng tránh nguy cơ mắc rối loạn trầm cảm mà chúng tôi khuyến nghị bạn nên bắt đầu áp dụng ngay từ hôm nay:
Xây dựng lối sống lành mạnh
– Ngủ đủ và đúng giờ: ưu tiên giấc ngủ chất lượng, tránh thức khuya kéo dài.
– Vận động thường xuyên: các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga giúp sản sinh chất dẫn truyền tích cực.
– Chế độ ăn cân bằng: gia tăng rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu omega‑3, giảm đồ chế biến và đường tinh luyện.
– Tránh lạm dụng chất kích thích: rượu, ma túy, thuốc lá làm mất cân bằng hóa học trong não, dẫn đến cảm xúc tiêu cực.
Quản lý stress và tăng sức bền tinh thần
– Thực hành kỹ thuật thư giãn: thiền, hít thở sâu, yoga.
– Duy trì kết nối xã hội: trò chuyện, chia sẻ cảm xúc với người thân, bạn bè thay vì giữ riêng.
– Xây dựng thói quen tích cực: viết nhật ký, hoạt động nghệ thuật, sở thích cá nhân giúp cân bằng nội tâm.
– Hạn chế áp lực quá mức: nếu quá tải, nên tìm giải pháp phân bổ công việc hoặc nghỉ ngơi.
Can thiệp sớm khi có dấu hiệu
– Khi nhận thấy dấu hiệu khác thường kéo dài (buồn kéo dài, mất hứng thú, khó ngủ), đừng chủ quan.
– Tìm đến bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá sớm.
– Thường xuyên theo dõi cảm xúc, ghi chú biến đổi nhỏ để chia sẻ khi đi khám.
Hỗ trợ từ môi trường xung quanh
– Gia đình, bạn bè nên là điểm tựa: lắng nghe không phán xét, hỗ trợ tìm chuyên gia khi cần.
– Nơi làm việc, trường học nên tạo môi trường giảm áp lực, có chương trình hỗ trợ tâm lý.
– Cộng đồng, tổ chức xã hội nên truyền thông đúng hiểu biết để giảm kỳ thị với người mắc trầm cảm.
Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – Địa chỉ tin cậy cho bệnh nhân thăm khám và điều trị các bệnh rối loạn tâm thần tại Hà Nội
Nếu bạn hoặc người thân đang phân vân nơi khám khi nghi ngờ có mức độ trầm cảm cao hoặc có nguy cơ tiến triển, việc chọn một cơ sở uy tín rất quan trọng. Dưới đây là lý do vì sao phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến là lựa chọn tin cậy, chất lượng và luôn được đánh giá cao
Phòng khám Hoàng Yến được dẫn dắt bởi Thạc sĩ, Bác sĩ CK II Nguyễn Hoàng Yến, chuyên ngành tâm thần. Bác sĩ Yến đang làm việc tại bệnh viện tuyến Trung ương, giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội, có nhiều năm kinh nghiệm điều trị các rối loạn trầm cảm và các bệnh tâm thần khác.
Phòng khám tọa lạc tại Hà Nội, có sẵn hệ thống tư vấn, khám trực tiếp và đặt lịch qua điện thoại (hotline: 0974509322) Cơ sở có trang thiết bị hỗ trợ đánh giá tâm lý, theo dõi tình trạng bệnh nhân và hỗ trợ điều trị lâu dài.
Phòng khám Hoàng Yến xây dựng mô hình “đồng hành” với bệnh nhân: từ lần khám đầu tiên, bác sĩ và nhân viên y tế luôn đặt tâm vào việc lắng nghe và xây dựng kế hoạch cá nhân phù hợp. Phòng khám nhấn mạnh “luôn ở đây lắng nghe và đồng hành cùng bạn.
Phòng khám nằm tại địa chỉ Số 12, ngõ 44 Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội. Đây là vị trí khá thuận lợi trong trung tâm, dễ tiếp cận. Ngoài ra, phòng khám hiện hoạt động linh hoạt để đáp ứng nhu cầu thăm khám của người bệnh.
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
- Hotline: 0974 509 322
- Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/
Hiểu mức độ trầm cảm giúp bạn nắm rõ khi nào cần can thiệp, khi nào có thể tự trợ giúp, và khi nào cần tìm bác sĩ ngay lập tức. Chúng tôi đã giúp bạn hiểu rõ được nguyên nhân, phân cấp mức độ, phương pháp phòng ngừa, và một lựa chọn khám chữa tâm thần tại Hà Nội.
Hãy nhớ: trầm cảm dù ở mức độ nhẹ đến nặng đều không phải là “yếu đuối”, mà là một tình trạng y tế cần được quan tâm. Khi bạn cảm thấy tín hiệu bị áp đảo, buồn bã kéo dài, mất hứng thú, suy nghĩ tiêu cực phiền muộn đừng chần chừ mà hãy tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn. Kết hợp sớm liệu pháp tâm lý, điều chỉnh lối sống và nếu cần, điều trị y tế là cách chúng tôi tin sẽ giúp bạn bước ra khỏi bóng tối, tiến về ánh sáng.
