Rối loạn ăn uống ở trẻ em là một vấn đề sức khỏe tâm thần đáng báo động, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể chất, tâm lý và sự phát triển lâu dài của trẻ. Nhiều bậc cha mẹ vẫn nhầm tưởng việc trẻ ăn ít, kén ăn hay ăn không đúng bữa chỉ là thói quen tạm thời.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể là dấu hiệu của rối loạn ăn uống ở trẻ em, một rối loạn cần được phát hiện và điều trị sớm để tránh hậu quả nghiêm trọng.
Tổng quan về rối loạn ăn uống ở trẻ em
Rối loạn ăn uống ở trẻ em là một nhóm các rối loạn tâm lý có ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi ăn uống và nhận thức của trẻ về cơ thể. Trẻ mắc rối loạn này thường có những suy nghĩ sai lệch về việc ăn uống, biếng ăn hoặc thậm chí là ăn vô độ, không kiểm soát. Không chỉ ảnh hưởng đến dinh dưỡng, rối loạn ăn uống còn có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần của trẻ.
Các chuyên gia tâm thần cho rằng nguyên nhân gây rối loạn ăn uống ở trẻ em thường bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều yếu tố: di truyền, môi trường, áp lực học tập, kỳ vọng từ cha mẹ, hoặc tác động của mạng xã hội. Khi trẻ có xu hướng tự ti về ngoại hình hoặc sợ tăng cân, rối loạn ăn uống dễ hình thành và tiến triển âm thầm.
Các dạng rối loạn ăn uống phổ biến ở trẻ em
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có nhiều dạng rối loạn ăn uống khác nhau, nhưng phổ biến nhất ở trẻ em gồm:
– Chán ăn tâm thần (Anorexia nervosa)
– Rối loạn ăn uống vô độ (Bulimia nervosa)
– Rối loạn ăn uống tránh né/hạn chế (ARFID)
– Rối loạn ăn vật (Pica).
Mỗi dạng rối loạn mang đặc điểm riêng, nhưng điểm chung là đều ảnh hưởng đến thể trạng và sức khỏe tâm thần của trẻ. Việc nhận biết đúng loại rối loạn là bước quan trọng giúp cha mẹ có hướng can thiệp phù hợp.
Những dấu hiệu nhận biết rối loạn ăn uống ở trẻ em mà cha mẹ nên biết
Không phải lúc nào rối loạn ăn uống ở trẻ em cũng thể hiện rõ ràng. Nhiều trẻ vẫn tỏ ra khỏe mạnh, năng động nhưng lại âm thầm chịu đựng áp lực về ngoại hình, cân nặng hoặc cảm giác tội lỗi khi ăn uống. Vì vậy, việc quan sát kỹ hành vi và tâm lý của trẻ là vô cùng quan trọng.
Đối với trẻ mắc rối loạn biếng ăn tâm thần
Rối loạn biếng ăn tâm thần là tình trạng trẻ cố gắng giảm cân quá mức do sợ béo, dù cơ thể đã gầy gò. Trẻ thường từ chối ăn, ăn rất ít hoặc chọn ăn các thực phẩm có lượng calo thấp.
Cha mẹ có thể nhận thấy trẻ giảm cân đột ngột, da xanh xao, rụng tóc và thường xuyên kiểm tra cân nặng. Ngoài ra, trẻ có thể thể hiện sự lo lắng khi được nhắc đến việc ăn uống hoặc tìm cách né tránh bữa ăn cùng gia đình. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không điều trị sớm, rối loạn này có thể dẫn đến suy dinh dưỡng nặng và rối loạn hormone.
Đối với trẻ mắc rối loạn ăn uống vô độ
Rối loạn ăn uống vô độ khiến trẻ ăn uống mất kiểm soát, thường ăn rất nhiều trong thời gian ngắn và cảm thấy tội lỗi sau đó.
Trẻ có thể giấu thức ăn, ăn một mình, hoặc ăn dù không đói. Nhiều phụ huynh chỉ phát hiện khi thấy trẻ tăng cân nhanh hoặc có biểu hiện mệt mỏi, buồn bã sau bữa ăn.
Theo chuyên gia, rối loạn ăn uống vô độ thường liên quan đến căng thẳng, lo âu hoặc trầm cảm. Trẻ có xu hướng sử dụng thức ăn như một cách để giải tỏa cảm xúc.
Đối với trẻ mắc rối loạn ăn uống tránh né/hạn chế (ARFID)
ARFID là dạng rối loạn khiến trẻ tránh ăn một số loại thực phẩm do lo sợ về mùi vị, kết cấu hoặc trải nghiệm ăn uống trong quá khứ. Trẻ không có mong muốn giảm cân nhưng lại tránh ăn khiến cơ thể thiếu chất dinh dưỡng nghiêm trọng.
Cha mẹ có thể nhận thấy trẻ chỉ ăn một vài món quen thuộc, từ chối thử món mới và có biểu hiện sợ hãi khi ngửi hoặc nhìn thấy thức ăn lạ. Theo các chuyên gia, rối loạn này thường khởi phát ở trẻ nhỏ và có thể liên quan đến rối loạn cảm giác hoặc ám ảnh sợ hãi.
Đối với trẻ mắc rối loạn ăn vật (Pica)
Pica là tình trạng trẻ ăn những thứ không phải là thực phẩm như đất, giấy, tóc, phấn hoặc sơn tường. Đây là rối loạn nguy hiểm vì có thể gây nhiễm độc, tắc ruột hoặc các bệnh lý đường tiêu hóa.
Trẻ mắc Pica thường không nhận thức được hành vi của mình là sai. Cha mẹ cần chú ý nếu thấy trẻ thường xuyên cho vào miệng những vật lạ hoặc có biểu hiện bất thường trong sinh hoạt hằng ngày.
>>> Xem thêm: Rối loạn phân ly ở trẻ em: Những điều cha mẹ cần chú ý
Một số biến chứng nguy hiểm nếu trẻ không được can thiệp đúng cách
Rối loạn ăn uống ở trẻ em không chỉ ảnh hưởng đến dinh dưỡng mà còn gây ra hàng loạt biến chứng nguy hiểm. Tùy theo mức độ rối loạn, trẻ có thể gặp phải: suy dinh dưỡng, rối loạn nội tiết, loãng xương, rối loạn tim mạch, trầm cảm và thậm chí là nguy cơ tử vong.
Ngoài ra, nhiều trẻ bị rối loạn ăn uống kéo dài còn có biểu hiện rối loạn lo âu, rối loạn giấc ngủ, giảm khả năng học tập và khó hòa nhập xã hội. Sự mặc cảm về hình thể khiến trẻ tự cô lập, dễ dẫn đến hành vi tự hủy hoại bản thân.
Theo các chuyên gia, can thiệp sớm và điều trị toàn diện (bao gồm trị liệu tâm lý, dinh dưỡng và y học) là yếu tố quyết định giúp trẻ phục hồi hoàn toàn.
Cha mẹ nên làm gì khi có con mắc rối loạn ăn uống
Khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường, điều quan trọng nhất là cha mẹ không nên trách mắng hay ép buộc trẻ ăn uống. Sự thấu hiểu, kiên nhẫn và hỗ trợ từ gia đình là nền tảng giúp trẻ vượt qua rối loạn ăn uống.
Đưa trẻ đến các cơ sở trung tâm y tế khi có những dấu hiệu đáng ngờ
Ngay khi phát hiện các biểu hiện nghi ngờ, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở chuyên khoa tâm thần hoặc dinh dưỡng để được đánh giá và chẩn đoán chính xác.
Các bác sĩ sẽ thực hiện xét nghiệm, thăm khám lâm sàng và lập kế hoạch điều trị phù hợp. Việc điều trị có thể bao gồm liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), điều trị nhóm hoặc kết hợp với thuốc trong một số trường hợp cần thiết.
Theo các chuyên gia, việc can thiệp sớm giúp tăng khả năng phục hồi và ngăn ngừa tái phát ở trẻ.
Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh
Một chế độ ăn uống khoa học, đúng giờ, đầy đủ dưỡng chất là cách hiệu quả giúp trẻ khôi phục sức khỏe. Cha mẹ nên tạo không khí vui vẻ trong bữa ăn, khuyến khích trẻ tham gia chuẩn bị món ăn và khen ngợi khi trẻ ăn tốt.
Tránh gây áp lực hoặc so sánh trẻ với người khác, vì điều này có thể khiến trẻ thêm lo lắng và phản kháng.
Quan tâm đến sức khỏe tâm thần của trẻ
Nhiều trường hợp rối loạn ăn uống bắt nguồn từ những vấn đề tâm lý sâu xa như áp lực học tập, tự ti hay xung đột trong gia đình.
Cha mẹ cần dành thời gian lắng nghe, trò chuyện và tạo cảm giác an toàn cho trẻ chia sẻ cảm xúc. Việc duy trì sự gần gũi, tin tưởng giúp trẻ cảm thấy được yêu thương và dễ hợp tác trong quá trình điều trị.
Thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe và tiến trình phục hồi của trẻ
Rối loạn ăn uống là một hành trình điều trị dài, đòi hỏi sự kiên trì và đồng hành liên tục. Cha mẹ cần phối hợp với bác sĩ, chuyên gia tâm lý để theo dõi tiến trình của trẻ, nhận biết sớm các dấu hiệu tái phát.
Việc kiểm tra định kỳ và điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt sẽ giúp trẻ sớm lấy lại sự cân bằng và tự tin trong cuộc sống.
Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – Địa chỉ thăm khám và điều trị các bệnh rối loạn tâm thần uy tín tại Hà Nội
Trong nhiều năm qua, Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến đã trở thành một trong những địa chỉ uy tín hàng đầu tại Hà Nội trong việc điều trị rối loạn ăn uống ở trẻ em và các bệnh lý tâm thần khác. Với đội ngũ bác sĩ, chuyên gia tâm lý được đào tạo chuyên sâu, phòng khám áp dụng các phương pháp trị liệu hiện đại, kết hợp giữa điều trị y khoa và hỗ trợ tâm lý toàn diện.
Không chỉ tập trung vào điều trị triệu chứng, Phòng khám Hoàng Yến còn chú trọng vào việc đồng hành cùng gia đình, giúp cha mẹ hiểu rõ nguyên nhân, cách chăm sóc và phòng ngừa tái phát cho trẻ. Nhiều trường hợp sau điều trị đã phục hồi hoàn toàn, quay lại nhịp sinh hoạt bình thường và cải thiện rõ rệt về mặt sức khỏe tâm thần.
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
- Hotline: 0974 509 322
- Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/
Rối loạn ăn uống ở trẻ em là một vấn đề phức tạp, cần được nhìn nhận nghiêm túc và can thiệp đúng cách. Sự quan tâm, thấu hiểu và đồng hành từ cha mẹ chính là liều thuốc tinh thần quý giá nhất giúp trẻ vượt qua khó khăn này. Khi phát hiện các dấu hiệu đáng ngờ, hãy tìm đến các chuyên gia để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, bởi mỗi hành động sớm hôm nay có thể cứu lấy tương lai của con bạn.
