Cảm giác lo sợ bất ngờ, tim đập dồn dập, tay chân lạnh buốt… có thể là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe tâm thần  nghiêm trọng hơn bạn nghĩ: rối loạn hoảng sợ. Đây không chỉ là phản ứng tạm thời khi gặp áp lực, mà là một rối loạn cần được nhận diện sớm và điều trị đúng cách. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng giữa rối loạn hoảng sợ và các cơn hoảng loạn thông thường, tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và nhóm nguy cơ dễ mắc phải. 

Rối loạn hoảng sợ là gì?

Khi nói về rối loạn hoảng sợ, nhiều người nhầm với trạng thái hoảng sợ thoáng qua. Nhưng rối loạn hoảng sợ là một rối loạn lo âu đặc hiệu, nó xảy ra khi cơn hoảng sợ xuất hiện đột ngột, tái diễn, và không có nguyên nhân rõ ràng mỗi lần.

Rối loạn hoảng sợ thường có các đặc điểm sau:

– Cơn hoảng sợ xuất hiện bất ngờ, không cảnh báo.

– Mỗi cơn kéo dài từ vài phút đến hơn nửa giờ.

– Người bệnh có ám ảnh sợ cơn tái phát, dẫn đến né tránh các tình huống có thể gợi cơn.

– Tác động rõ rệt đến cuộc sống: công việc, giao tiếp, sinh hoạt hằng ngày.

Theo các bác sĩ chuyên khoa tâm thần, rối loạn hoảng sợ cần được xem là một tình trạng bệnh lý chứ không chỉ là cảm giác lo lắng quá mức. Việc xác định và can thiệp kịp thời giúp giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh nghiêm trọng hơn như rối loạn lo âu hoặc trầm cảm.

Phân biệt rối loạn hoảng sợ và cơn hoảng sợ thông thường

Trước khi đi sâu vào triệu chứng và nguyên nhân, chúng tôi muốn bạn hiểu rõ điểm khác biệt giữa hai hiện tượng dễ nhầm lẫn:

Cơn hoảng sợ thông thường

– Xuất phát từ tình huống căng thẳng (ví dụ: mất việc, tai nạn nhỏ, áp lực đột ngột).

– Có dấu hiệu báo trước như lo âu, căng thẳng dồn nén.

– Kéo dài ngắn, thường dưới 10–15 phút, và giảm dần khi môi trường ổn định hơn.

– Sau cơn, tâm lý người bị trở lại bình thường, ít để lại ám ảnh.

Rối loạn hoảng sợ

– Cơn hoảng xuất hiện không có lý do rõ ràng, bất chợt.

– Người bệnh có nỗi sợ về cơn tiếp theo, dẫn đến tình trạng tránh né.

– Ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng sống: giao tiếp, công việc, giấc ngủ.

– Có thể kèm theo các rối loạn khác như rối loạn lo âu toàn thể hoặc trầm cảm.

Giữa hai khái niệm này có khoảng cách lớn về tính lặp lại, tính ám ảnh, mức độ ảnh hưởng. Chúng tôi nhấn mạnh rằng nếu bạn trải qua các cơn hoảng thường xuyên, suy nghĩ “liệu lần tới có cơn nữa?”, thì rối loạn hoảng sợ là một khả năng cần được xem xét.

Nguyên nhân chính dẫn đến chứng rối loạn hoảng sợ

Không có một lý do duy nhất gây ra rối loạn hoảng sợ; nó là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp. Dưới đây là những nguyên nhân chính theo nghiên cứu và quan sát lâm sàng:

Yếu tố di truyền và cơ địa

Nhiều nghiên cứu cho thấy nếu trong gia đình có người từng mắc rối loạn lo âu hoặc hoảng sợ, bạn có nguy cơ cao hơn. Gen có thể ảnh hưởng đến cách não bộ phản ứng với stress và điều tiết hormone. Cơ địa nhạy cảm, hệ thần kinh phản ứng mạnh với kích thích cũng là điểm khởi đầu cho rối loạn hoảng sợ.

Chất dẫn truyền thần kinh và cấu trúc não

Sự mất cân bằng các chất dẫn truyền như serotonin, norepinephrine, GABA có thể làm tăng tính nhạy cảm với lo âu. Vùng amygdala trong não vùng chịu trách nhiệm xử lý sợ hãi nếu hoạt động quá mạnh hoặc mất kiểm soát, sẽ dễ tạo ra các phản ứng hoảng loạn mạnh mẽ.

Yếu tố tâm lý môi trường & lối sống

– Những trải nghiệm sang chấn (tai nạn, mất mát, bị tấn công) có thể kích hoạt rối loạn.

– Tư duy tiêu cực, những suy nghĩ khó kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ.

– Môi trường gia đình bất ổn hoặc môi trường làm việc áp lực cao

– Căng thẳng kéo dài (công việc, tài chính, mối quan hệ) là chất xúc tác.

– Thiếu ngủ, lạm dụng caffeine, rượu, ma túy, thuốc kích thích sẽ làm hệ thần kinh dễ bị kích động.

– Sự thay đổi lớn trong cuộc sống (chuyển việc, kết hôn, mất người thân) cũng có thể là “kích thích” để rối loạn xuất hiện.

Không phải ai có di truyền hoặc sống trong căng thẳng đều mắc rối loạn hoảng sợ. Thường cần một “ngòi nổ”, một cú sốc tâm lý hoặc thay đổi đột ngột để đưa trạng thái tiềm ẩn thành hiện thực.

Các triệu chứng phổ biến của chứng rối loạn hoảng sợ

Khi một cơn hoảng sợ bùng lên, cơ thể và tâm trí phản ứng mạnh mẽ. Việc nắm rõ các triệu chứng giúp bạn nhận diện sớm tình trạng và nguy cơ có các biện pháp  can thiệp. Dưới đây là các dấu hiệu thường gặp:

Triệu chứng thể chất

– Tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực như sắp nổ tung.

– Khó thở, cảm giác nghẹn, hụt hơi như không thể lấy đủ không khí.

– Chóng mặt, hoa mắt, cảm giác sắp ngất. s s 

– Run rẩy, toát mồ hôi lạnh.

– Ớn lạnh hoặc nóng bừng, cảm giác kiến bò dưới da.

– Đau ngực, cảm giác chèn ép vùng tim khiến bệnh nhân lo ngại bị nhồi máu.

– Buồn nôn, căng cơ, co giật nhẹ.

– Chướng bụng, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa.

Triệu chứng cảm xúc

– Cảm giác sợ sẽ mất kiểm soát, sợ chết, sợ điên hoặc mất lý trí.

– Suy nghĩ “liệu cơn tiếp theo sẽ đến lúc nào?” dẫn đến lo âu dai dẳng.

– Tâm trạng cực kỳ bất an, dễ kích động.

– Khó tập trung, cảm giác “đầu trống rỗng”, thiếu kết nối với thực tế (depersonalization).

– Rối loạn giấc ngủ: khó ngủ, thức giấc nhiều lần, mơ ác mộng.

Triệu chứng hành vi & xã hội

– Tránh né các tình huống từng gây hoảng loạn: nơi đông người, giao thông, thang máy…

– Giảm giao tiếp xã hội, thu hẹp phạm vi sinh hoạt.

– Phụ thuộc người khác để giảm lo lắng (ví dụ: không dám ra đường nếu không có người đi cùng).

– Sử dụng rượu hoặc thuốc để “giảm căng thẳng” dẫn đến hệ quả phụ nghiêm trọng.

Một người bị rối loạn hoảng sợ thường trải qua nhiều triệu chứng cùng lúc, chứ không chỉ một hoặc hai. Nếu bạn hoặc người thân có ≥ 3‑4 dấu hiệu trong nhiều lần, đặc biệt nếu ảnh hưởng đến cuộc sống, đó là lúc nên tìm hỗ trợ chuyên môn.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc chứng rối loạn hoảng sợ

Không phải ai cũng có cùng nguy cơ khi tiếp xúc các yếu tố kích thích. Dưới đây là các nhóm dễ bị rối loạn hoảng sợ mà chúng tôi đặc biệt lưu ý:

Những người có tiền sử gia đình về các rối loạn lo âu

Nếu bố mẹ, anh chị hoặc người thân trực tiếp có tiền sử lo âu, hoảng sợ hoặc trầm cảm, thì môi trường di truyền và tâm lý dễ truyền “độ nhạy” sợ hãi.

Người ở độ tuổi trẻ – trung niên

Độ tuổi từ ~20 đến 40 là giai đoạn stress cao do công việc, quan hệ, áp lực xã hội. Đây cũng là thời điểm dễ phát triển rối loạn hoảng sợ nếu các “điểm yếu” (cơ địa, tư duy) đã tồn tại.

Người trải qua chấn thương tâm lý hoặc biến cố lớn

– Mất người thân, tai nạn, bệnh nặng.

– Bạo lực, lạm dụng trong quá khứ.

– Thay đổi đột ngột trong công việc, môi trường sống.

Những người có lối sống căng thẳng cao, ít chăm sóc bản thân

– Giấc ngủ không đủ, làm việc nhiều giờ, áp lực thách thức lớn.

– Sử dụng chất kích thích: caffein, thuốc lá, ma túy, rượu khi dùng với liều cao dễ kích hoạt hoảng loạn.

– Thiếu kỹ năng quản lý stress, tâm lý dễ rơi vào “vòng xoáy lo âu”.

Người đã có các rối loạn tâm thần liên quan

Nếu bạn đã mắc một rối loạn lo âu lan tỏa , rối loạn ám ảnh cưỡng chế, trầm cảm… thì tỷ lệ mắc rối loạn hoảng sợ cao hơn. Vì hệ thần kinh đã chịu áp lực liên tục, dễ bị “vỡ trận”.

Khoảng 2–3% dân số có thể trải qua rối loạn hoảng sợ trong đời đặc biệt nếu nằm trong các nhóm nguy cơ trên vì thế việc nhận diện sớm là chìa khóa để giảm tác động lâu dài.

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – Địa chỉ thăm khám và điều trị rối loạn hoảng sợ uy tín số 1 tại Hà Nội

Nếu bạn đang tìm nơi tin cậy để khám và điều trị rối loạn hoảng sợ ở Hà Nội, phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến là lựa chọn mà chúng tôi muốn giới thiệu. 

Lý do chọn phòng khám Hoàng Yến

– Đội ngũ bác sĩ chuyên môn sâu về các rối loạn lo âu và hoảng sợ, nhiều năm kinh nghiệm lâm sàng.

– Cơ sở vật chất hiện đại, phòng khám đảm bảo riêng tư và thoải mái cho người bệnh.

– Phương pháp điều trị cá nhân hoá: mỗi bệnh nhân được đánh giá và lên kế hoạch riêng, không áp “khuôn mẫu”.

– Điều trị kết hợp: tâm trị liệu (CBT, liệu pháp tiếp xúc), kỹ thuật thư giãn, dược nếu cần — kiểm soát tác dụng phụ.

– Hỗ trợ theo dõi hậu điều trị — không bỏ người bệnh giữa chừng.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
• Hotline: 0974 509 322
• Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/

Rối loạn hoảng sợ là một rối loạn tâm thần đáng được chú trọng. Khi cơn hoảng xuất hiện đột ngột, lặp lại và tác động mạnh đến cuộc sống, đó không còn là hoảng sợ nhất thời mà là tín hiệu cần can thiệp chuyên môn. Qua định nghĩa, phân biệt với cơn hoảng bình thường, nguyên nhân đa chiều, triệu chứng rộng, nhóm nguy cơ và nơi điều trị uy tín như phòng khám Hoàng Yến, chúng tôi hy vọng bạn đã có cái nhìn toàn diện và rõ ràng về chủ đề này.

Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu nghi ngờ rối loạn hoảng sợ, đừng chần chờ — hãy tìm đến chuyên khoa tâm thần càng sớm càng tốt. Bước đầu là khám đánh giá, kế hoạch điều trị cá nhân và theo dõi sau điều trị để đạt chất lượng cuộc sống tốt hơn. Chúng tôi luôn đồng hành cùng bạn trong hành trình tìm lại bình yên tâm trí.