Rối loạn phân ly ở trẻ em là một trong những vấn đề rối loạn sức khỏe tâm thần phức tạp, thường bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các biểu hiện bệnh lý thông thường. Tình trạng này nếu không được phát hiện và can thiệp sớm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình phát triển nhân cách và cảm xúc của trẻ. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cùng bạn tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu và cách chăm sóc trẻ mắc rối loạn phân ly.

Những nguyên nhân dẫn đến rối loạn phân ly ở trẻ em

Rối loạn phân ly thường bắt nguồn từ các sáng chấn tâm lý hoặc các yếu tố môi trường tác động mạnh mẽ đến nhận thức và cảm xúc của trẻ. Mỗi đứa trẻ có ngưỡng chịu đựng tâm lý khác nhau, nên phản ứng của chúng với các biến cố cũng rất đa dạng.

Trẻ gặp sang chấn tâm lý nghiêm trọng

Theo các chuyên gia, sáng chấn tâm lý là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến rối loạn phân ly ở trẻ em. Những trải nghiệm đau thương như bị bạo hành, chứng kiến bạo lực gia đình, tai nạn, hoặc mất người thân có thể khiến trẻ hình thành cơ chế “phân ly” tức là tách rời cảm xúc khỏi thực tế để tránh tổn thương.

Trẻ có thể biểu hiện bằng việc mất trí nhớ tạm thời, thay đổi hành vi đột ngột hoặc sống khép kín, không còn hứng thú với các hoạt động thường ngày. Việc can thiệp sớm từ các chuyên gia chuyên khoa tâm thần là rất cần thiết để giúp trẻ học cách đối diện và xử lý cảm xúc thay vì trốn tránh chúng.

Thiếu sự quan tâm chăm sóc từ cha mẹ, người thân

Sự thiếu thốn về tình cảm trong thời gian dài khiến trẻ cảm thấy cô đơn và mất an toàn. Các chuyên gia nhận định rằng trẻ không nhận được sự yêu thương, thấu hiểu hoặc thường xuyên bị bỏ mặc dễ phát triển các rối loạn liên quan đến cảm xúc, trong đó có rối loạn phân ly ở trẻ em.

Khi cha mẹ quá bận rộn hoặc ít giao tiếp, trẻ có xu hướng tự cô lập hoặc tạo ra thế giới tưởng tượng riêng để bù đắp khoảng trống tình cảm. Điều này nếu kéo dài có thể khiến trẻ tách biệt khỏi thực tế, khó hòa nhập và phát triển nhân cách lành mạnh.

Áp lực tâm lý kéo dài

Áp lực học tập, kỳ vọng từ gia đình hoặc xung đột trong các mối quan hệ bạn bè đều có thể là nguồn gốc của rối loạn phân ly. Trẻ em, đặc biệt là trong độ tuổi 8–14, chưa có kỹ năng điều tiết cảm xúc hoàn chỉnh. Khi bị đặt trong môi trường căng thẳng quá mức, trẻ phản ứng bằng cách tách rời bản thân khỏi cảm xúc tiêu cực, hình thành cơ chế phân ly như một cách “tự bảo vệ”.

Các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ nên giảm áp lực, khích lệ thay vì so sánh, giúp trẻ nhận ra giá trị bản thân thay vì cảm thấy bị áp đặt hoặc thất bại.

Tác động từ môi trường sống và xã hội

Môi trường sống thiếu ổn định, bạo lực học đường, hoặc tiếp xúc với thông tin tiêu cực trên mạng xã hội có thể ảnh hưởng lớn đến tâm lý của trẻ. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, trẻ dễ bị tổn thương bởi các yếu tố bên ngoài hơn bao giờ hết.

Một môi trường thiếu an toàn hoặc không có người hướng dẫn đúng cách khiến trẻ không biết cách xử lý cảm xúc, dẫn đến hình thành cơ chế phân ly như một phản ứng vô thức nhằm tránh tổn thương sâu hơn.

>>> Xem thêm: Nhận diện sớm trẻ tự kỷ chậm nói và hướng can thiệp hiệu quả

Những dấu hiệu nhận biết rối loạn phân ly ở trẻ em

Việc phát hiện sớm rối loạn phân ly ở trẻ em là yếu tố then chốt giúp điều trị hiệu quả. Tuy nhiên, các biểu hiện thường rất tinh vi và dễ bị nhầm lẫn với các rối loạn khác như lo âu hoặc trầm cảm.

Các dấu hiệu điển hình bao gồm:

– Mất trí nhớ tạm thời hoặc quên đi sự kiện quan trọng: Trẻ không nhớ rõ về một giai đoạn, một hành động hay một người nào đó, dù trước đó vẫn bình thường.

– Thay đổi tính cách hoặc hành vi đột ngột: Trẻ có thể chuyển từ vui vẻ sang lạnh lùng, cáu gắt, hoặc hành xử khác hẳn với bản thân thường ngày.

– Thường xuyên mơ hồ, lạc lõng hoặc cảm thấy “như không phải chính mình”: Trẻ mô tả cảm giác xa lạ với cơ thể, cảm xúc hoặc hành động của bản thân.

– Tự tách biệt khỏi thực tế: Trẻ có xu hướng sống trong thế giới tưởng tượng, tránh tiếp xúc xã hội hoặc né tránh những tình huống khiến chúng lo lắng.

– Có biểu hiện thể chất không rõ nguyên nhân: Thường xuyên đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi hoặc rối loạn giấc ngủ mà không tìm thấy lý do y học cụ thể.

– Khó tập trung và sa sút học tập: Do sự gián đoạn trong nhận thức, trẻ dễ mất tập trung và giảm hiệu quả học tập rõ rệt.

– Có cảm xúc bất thường: Cười, khóc hoặc phản ứng không phù hợp với tình huống đang diễn ra.

Nếu các dấu hiệu này xuất hiện thường xuyên và kéo dài, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa tâm thần hoặc phòng khám tâm lý uy tín để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.

Nhóm đối tượng trẻ em có nguy cơ cao mắc rối loạn phân ly

Không phải tất cả trẻ em đều dễ mắc rối loạn phân ly, nhưng có những nhóm có nguy cơ cao hơn do hoàn cảnh sống hoặc yếu tố di truyền. Theo các chuyên gia, trẻ có tiền sử bị bạo hành, sống trong môi trường căng thẳng hoặc có người thân mắc bệnh tâm thần thường dễ phát triển rối loạn này.

Những trẻ thiếu kỹ năng giao tiếp xã hội, ít bạn bè hoặc có xu hướng thu mình cũng là đối tượng dễ bị ảnh hưởng. Ngoài ra, các chuyên gia nhận thấy trẻ có tính cách nhạy cảm, dễ tổn thương hoặc thường xuyên chịu áp lực học tập, thi cử cũng nằm trong nhóm nguy cơ cao.

Điều này cho thấy, cha mẹ không nên chủ quan khi thấy trẻ chỉ “trầm tính” hay “ít nói”. Mỗi hành vi khác biệt của trẻ đều có thể là lời kêu cứu thầm lặng cần được lắng nghe và thấu hiểu.

Những điều cha mẹ cần chú ý khi chăm sóc trẻ mắc rối loạn phân ly

Chăm sóc và đồng hành cùng trẻ mắc rối loạn phân ly đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu hiểu và định hướng đúng đắn. Dưới đây là những điều quan trọng mà cha mẹ cần lưu tâm.

Nắm rõ những kiến thức cơ bản về rối loạn phân ly

Trước hết, cha mẹ cần hiểu rối loạn phân ly ở trẻ em không phải là “giả vờ” hay “lười biếng”, mà là một rối loạn tâm thần thực sự. Việc tìm hiểu đúng bản chất giúp cha mẹ có cái nhìn khách quan và tránh đánh giá tiêu cực về con.

Theo các chuyên gia, việc cha mẹ hiểu rõ cơ chế phân ly sẽ giúp tạo môi trường an toàn để trẻ dần học cách tái kết nối với cảm xúc thực của mình.

Xây dựng môi trường sống lành mạnh cho trẻ

Môi trường sống đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục của trẻ. Cha mẹ nên tạo không gian ổn định, ít xung đột, và khuyến khích giao tiếp tích cực. Một ngôi nhà yên bình, có sự chia sẻ sẽ giúp trẻ cảm thấy an toàn để bộc lộ cảm xúc thật.

Việc duy trì thói quen sinh hoạt đều đặn, hạn chế tiếp xúc với các yếu tố gây căng thẳng cũng giúp trẻ ổn định tâm lý hiệu quả hơn.

Quan tâm, chia sẻ, tạo sự gắn bó liên kết giữa trẻ và người thân

Tình yêu thương và sự thấu hiểu là “liều thuốc” quý giá giúp trẻ vượt qua khủng hoảng tâm lý. Cha mẹ nên chủ động trò chuyện, lắng nghe và dành thời gian chất lượng bên con. Khi cảm nhận được sự quan tâm thật lòng, trẻ sẽ dần lấy lại niềm tin và học cách kết nối với thực tế.

Hạn chế tạo áp lực căng thẳng cho trẻ

Việc đặt kỳ vọng quá cao hoặc so sánh trẻ với người khác có thể khiến tình trạng phân ly nghiêm trọng hơn. Thay vào đó, hãy đặt mục tiêu phù hợp với khả năng của trẻ, khích lệ và ghi nhận những tiến bộ nhỏ mỗi ngày. Sự công nhận từ cha mẹ giúp trẻ củng cố cảm giác an toàn và được yêu thương.

Khuyến khích và cùng trẻ tham gia các hoạt động cộng đồng

Các hoạt động ngoài trời, thể thao, hoặc thiện nguyện giúp trẻ tăng cường giao tiếp xã hội và cải thiện cảm xúc tích cực. Việc tham gia cùng con không chỉ giúp cha mẹ hiểu con hơn mà còn giúp trẻ thấy rằng mình luôn có người đồng hành.

Xây dựng thể trạng khỏe mạnh cho trẻ

Một cơ thể khỏe mạnh hỗ trợ rất nhiều cho quá trình điều trị tâm lý. Trẻ cần được duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hoạt động thể chất giúp tăng nồng độ Serotonin là chất dẫn truyền thần kinh quan trọng giúp cải thiện tâm trạng. 

Can thiệp y tế khi cần thiết

Trong nhiều trường hợp, rối loạn phân ly ở trẻ em cần có sự hỗ trợ chuyên sâu từ bác sĩ tâm thần hoặc nhà trị liệu tâm lý. Cha mẹ nên đưa trẻ đến khám khi nhận thấy các dấu hiệu kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Điều trị có thể bao gồm liệu pháp nhận thức – hành vi, trị liệu nhóm hoặc kết hợp thuốc tùy theo chẩn đoán.

Việc điều trị đúng cách giúp trẻ từng bước học cách kiểm soát cảm xúc, phục hồi khả năng nhận thức và hòa nhập xã hội một cách an toàn.

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – địa chỉ thăm khám và điều trị uy tín các bệnh rối loạn tâm thần tại Hà Nội

Khi trẻ có biểu hiện bất thường, việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín là điều tối quan trọng. Tại Hà Nội, Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến được đánh giá cao nhờ đội ngũ bác sĩ có chuyên môn sâu, nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần.

Phòng khám cung cấp dịch vụ thăm khám, tư vấn và trị liệu tâm lý cho trẻ em và thanh thiếu niên, bao gồm các rối loạn như lo âu, trầm cảm, tăng động giảm chú ý (ADHD) và rối loạn phân ly. Với phương pháp trị liệu cá nhân hóa, phòng khám hướng đến việc giúp trẻ khôi phục sự cân bằng tâm lý và phát triển toàn diện.

Không chỉ điều trị triệu chứng, phòng khám Hoàng Yến còn chú trọng vào đào tạo kỹ năng cho cha mẹ để họ có thể đồng hành cùng con trong suốt quá trình hồi phục. Đây là điểm khác biệt giúp hàng trăm gia đình tìm lại nụ cười và sự bình an cho con trẻ.

Rối loạn phân ly ở trẻ em là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc và can thiệp kịp thời. Bằng tình yêu thương, sự thấu hiểu và hỗ trợ đúng cách, cha mẹ hoàn toàn có thể giúp con vượt qua khủng hoảng của rối loạn này.

Nếu bạn đang băn khoăn hoặc nhận thấy con có dấu hiệu bất thường, hãy tìm đến cơ sở chuyên khoa tâm thần uy tín như Phòng khám Hoàng Yến để được tư vấn và hỗ trợ.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
• Hotline: 0974 509 322
• Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/

Chúng tôi tin rằng, khi cha mẹ đồng hành cùng con bằng cả trái tim, mọi tổn thương đều có thể được chữa lành.