Tâm thần phân liệt là một bệnh lý tâm thần nghiêm trọng ảnh hưởng đến tư duy, cảm xúc và hành vi của người bệnh. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh tâm thần phân liệt, những triệu chứng thường gặp, đối tượng dễ mắc bệnh và những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra. 

Tâm thần phân liệt là gì?

Tâm thần phân liệt (Schizophrenia) là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng, đặc trưng bởi sự phân tách giữa tư duy, cảm xúc và hành vi của người bệnh. Người mắc bệnh này thường gặp khó khăn trong việc nhận thức và hiểu rõ thực tế xung quanh mình. Họ có thể cảm thấy bị tách biệt khỏi những người xung quanh, thậm chí có những suy nghĩ và hành động kỳ quái mà không thể kiểm soát được.

Bệnh tâm thần phân liệt không phải là bệnh hiếm gặp, nhưng vẫn còn khá nhiều người chưa hiểu rõ về nguyên nhân, triệu chứng cũng như cách điều trị. Mặc dù chưa có nguyên nhân chính thức nào được xác định, nhưng yếu tố di truyền, môi trường sống và các yếu tố sinh học đều đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh.

Triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân mắc chứng tâm thần phân liệt

Những triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt có thể khác nhau giữa từng người, nhưng hầu hết bệnh nhân đều gặp phải các triệu chứng nghiêm trọng liên quan đến suy nghĩ, cảm xúc và hành vi. Các triệu chứng của tâm thần phân liệt được chia thành 2 loại triệu chứng chính là triệu chứng dương tính và triệu chứng âm tính.

Các triệu chứng dương tính

Hoang tưởng

Hoang tưởng là một trong những triệu chứng đặc trưng của tâm thần phân liệt, thể hiện qua những niềm tin, suy nghĩ sai lầm không có thật so với thực tế, nhưng bệnh nhân cho là hoàn toàn chính xác, không thể giải thích, đả thông được. Hoang tưởng chỉ mất đi khi nào tình trạng bệnh khỏi hoặc thuyên giảm.. Một số dạng hoang tưởng phổ biến là:

– Hoang tưởng bị theo dõi: Người bệnh tin rằng mình đang bị theo dõi hoặc bị tấn công bởi một thế lực nào đó.

– Ảo tưởng siêu việt: Bệnh nhân tin rằng mình có khả năng hoặc quyền lực đặc biệt vượt trội hơn người khác.

– Hoang tưởng liên hệ: Người bệnh nghĩ rằng tất cả xung quanh đều có một mối liên hệ đặc biệt với mình. Hình như mọi người nhìn mình một cách đặc biệt, bán tán về mình cười cợt, chế diễu mình, … Trong thái độ, lời nói của người khác, người bệnh đều suy diễn, tìm ra một ý nghĩa có liên quan đến mình, ám chỉ mình.

– Hoang tưởng bị truy hại: Người bệnh khẳng định có một người hay một nhóm người nào đó theo dõi mình, âm mưu hại mình bằng nhiều cách, đầu độc ám sát bắt giam, lấy hết của cải…Có khi người bệnh chỉ rõ tên người ám hại, thường là những người thân cận nhất (vợ, chồng, cha, mẹ, thủ trưởng ,đồng nghiệp…).

– Hoang tưởng bị chi phối: Người bệnh cho rằng có người nào đó, có quyền lực, phép tắc, dùng một phương tiện nào đấy để chi phối toàn bộ tư tưởng, hành vi, cảm xúc của mình.

– Hoang tưởng ghen tuông: không có bằng chứng gì chắc chắn hay chỉ dựa vào những hiện tượng vô lý, bệnh nhân khẳng định là người yêu của mình (vợ, chồng) phản bội mình ,có quan hệ bất chính với người khác.

– Hoang tưởng tự buộc tội: Người bệnh tự cho mình hèn kém, phẩm chất xấu, phạm sai lầm lớn…) Thường hoang tưởng bị tội thường đưa đến ý tưởng và hành động tự sát.

– Hoang tưởng tự cao: Nội dung rất đa dạng, có bệnh nhân cho mình rất thông minh, tài giỏi, việc gì cũng làm được, sức lực mạnh mẽ không ai bằng… Có bệnh nhân cho mình có địa vị cao, quyền lực lớn ở trong nước hay trên thế giới, mình có họ hàng với những bậc vĩ nhân. Có bệnh nhân cho mình giàu có nhất đời, bạc vàng vô kể…

Ảo giác

Ảo giác là cảm giác, tri giác như có thật về một sự vật, một hiện tượng không hề có trong thực tại khách quan. Ảo giác xuất hiện và mất đi không phụ thuộc vào ý muốn của bệnh nhân. Ảo giác có thể kèm theo hay không kèm theo rối loạn ý thức (mê sảng, mê mộng) hoặc rối loạn tư duy (mất phê phán về tri giác sai lầm của mình). Ảo giác có thể ở bất kỳ giác quan nào (ví dụ: ảo thanh, ảo thị, ảo khứu, ảo xúc, ảo vị giác) nhưng ảo thanh hay gặp nhất và đặc trưng hơn cho tâm thần phân liệt.

Ảo thanh có ở khoảng 60-70% số bệnh nhân tâm thần phân liệt. Bệnh nhân nghe thấy những tiếng nói không có thật, nhưng được bệnh nhân cho là thật. Nội dung rất đa dạng, đôi khi ảo thanh thô sơ: tiếng chuông, tiếng còi, tiếng súng, tiếng máy nổ, v.v… thường gặp nhất là tiếng người nói.

Tiếng nói rất rõ ràng, có vị trí nhất định trong không gian, nói thẳng với bệnh nhân, hay nghe hai hoặc nhiều tiếng nói với nhau về bệnh nhân, khi tăng khi giảm, xuất hiện theo chu kì… nội dung lời nói có thể: mắng chửi, dọa nạt, ra lệnh, chế diễu, khen ngợi, bình phẩm, tiếng khen và tiếng chê lẫn lộn. Ảo thanh ảnh hưởng nhiều đến cảm xúc và hành vi của bệnh nhân: đau khổ, lo sợ, tự sát, giết người… bệnh nhân phản ứng với ảo thanh bằng nhiều cách: lắng nghe, bịt tai, nhét bông vào tai, nói chuyện với ảo thanh, trả lời thì thầm 

Rối loạn trong suy nghĩ và giao tiếp

Rối loạn suy nghĩ là một triệu chứng khác của tâm thần phân liệt, khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc suy nghĩ logic, mạch lạc. Họ có thể nói những câu không rõ ràng, không có mối liên hệ chặt chẽ giữa các ý tưởng, làm cho giao tiếp trở nên rất khó khăn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng làm việc mà còn làm gián đoạn các mối quan hệ cá nhân của họ.

Rối loạn vận động và hành vi

Bệnh nhân có thể biểu hiện hành vi kỳ quái, không theo khuôn mẫu, thậm chí là hành động không thể giải thích được. Một số người có thể đứng bất động trong một thời gian dài, hoặc di chuyển một cách lạ lùng mà không rõ lý do. Trong khi đó, một số khác lại có thể thể hiện các hành vi bạo lực hoặc tự làm hại bản thân.

Các triệu chứng âm tính

Cảm xúc cùn mòn

Cảm xúc cùn mòn là triệu chứng hay gặp và được đặc trưng bởi nét mặt đơn điệu, không thay đổi, không sinh động của bệnh nhân. Bệnh nhân mất đi sự cởi mở trong giao tiếp, không quan tâm tới môi trường xung quanh. Nhưng một bệnh nhân cùn mòn cảm xúc đôi khi có thể cười, nét mặt có thể sinh động, nhưng biểu hiện cảm xúc của họ giảm sút rõ ràng trong phần lớn thời gian còn lại, không có tính bền vững và thoả mãn các tiêu chuẩn yêu cầu.

Họ hay có các triệu chứng cười một mình (cười mỉm, cười không thành tiếng), nói lẩm bẩm một mình, vệ sinh cá nhân bẩn và đi lang thang.

Mất ý chí

Người bệnh mất hết sáng kiến, mất động cơ, hoạt động không hiệu quả. Các thói quen nghề nghiệp cũng mất dần đến nỗi không muốn làm bất kỳ việc gì nữa, do vậy khả năng lao động bị giảm sút. Họ mất việc làm, lối sống ngày càng suy giảm, không muốn làm gì, chỉ nằm lỳ một chỗ. 

Ngôn ngữ nghèo nàn

Ngôn ngữ nghèo nàn về lượng, nghèo nàn về nội dung, nói chậm và nói ngắt quãng.

Nhóm đối tượng thường gặp của bệnh tâm thần phân liệt

Tâm thần phân liệt có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn bao gồm:

– Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tâm thần: Nếu có người thân trong gia đình mắc bệnh tâm thần phân liệt, nguy cơ mắc bệnh của các thành viên khác trong gia đình cũng cao hơn.

– Người trưởng thành trẻ tuổi: Bệnh thường xuất hiện ở lứa tuổi từ 18 đến 30, đặc biệt là nam giới.

– Những người đã trải qua căng thẳng hoặc sang chấn tâm lý: như mất người thân hoặc bị lạm dụng có thể có nguy cơ cao hơn bị mắc bệnh.

– Những người sử dụng chất kích thích: Việc lạm dụng ma túy hoặc rượu bia cũng có thể làm tăng nguy cơ phát triển tâm thần phân liệt.

Một số biến chứng phổ biến ở bệnh nhân mắc tâm thần phân liệt

Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, tâm thần phân liệt có thể dẫn đến một số biến chứng nghiêm trọng, bao gồm:

– Suy giảm chất lượng cuộc sống: Bệnh nhân có thể gặp khó khăn trong việc duy trì công việc, học tập và các mối quan hệ xã hội, dẫn đến sự cô lập và giảm chất lượng cuộc sống.

– Tự làm hại bản thân: Do có những suy nghĩ tiêu cực, bệnh nhân có thể có xu hướng tự làm hại mình hoặc có ý định tự tử.

– Mắc các bệnh lý thể chất: Bệnh nhân tâm thần phân liệt có thể gặp phải các vấn đề sức khỏe liên quan đến lối sống, như tăng huyết áp, béo phì hoặc tiểu đường do lối sống ít vận động và việc sử dụng thuốc dài hạn.

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến – địa chỉ tin cậy trong việc thăm khám và điều trị bệnh tâm thần phân liệt

Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến là địa chỉ uy tín hàng đầu trong việc thăm khám và điều trị bệnh tâm thần phân liệt tại Việt Nam. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, tiêu biểu là bác sĩ Nguyễn Hoàng Yến, phòng khám mang đến dịch vụ chăm sóc toàn diện, từ chẩn đoán chính xác đến phương pháp điều trị hiệu quả.

Chúng tôi áp dụng quy trình thăm khám khoa học, kết hợp đánh giá lâm sàng, xét nghiệm hỗ trợ và tư vấn tâm lý, nhằm đưa ra phương án điều trị phù hợp với từng bệnh nhân. Ngoài ra, phòng khám luôn tạo môi trường yên tĩnh, thân thiện, giúp bệnh nhân và gia đình cảm thấy an tâm trong suốt quá trình điều trị.

Với uy tín, chuyên môn và phương pháp điều trị toàn diện, Phòng khám chuyên khoa tâm thần Hoàng Yến là lựa chọn đáng tin cậy để chăm sóc sức khỏe tâm thần, hỗ trợ bệnh nhân phục hồi và hòa nhập cuộc sống.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: số 12 ngõ 44 phố Đỗ Quang, phường Yên Hòa, Hà Nội.
• Hotline: 0974 509 322
• Website: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/

Tâm thần phân liệt là một bệnh lý nghiêm trọng, nhưng với sự can thiệp kịp thời từ các bác sĩ chuyên khoa, bệnh nhân hoàn toàn có thể kiểm soát được tình trạng của mình. Việc nhận thức đúng đắn về các triệu chứng và tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia là bước quan trọng đầu tiên trong quá trình điều trị. Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh tâm thần phân liệt và các vấn đề liên quan đến bệnh lý này.